Trong hệ thống chính sách tiền lương hiện nay, phụ cấp độc hại, nguy hiểm đóng vai trò quan trọng trong việc bù đắp một phần hao tổn sức lao động và rủi ro nghề nghiệp cho những người làm việc trong môi trường không thuận lợi. Tuy nhiên, không phải ai cũng nắm rõ mình có thuộc đối tượng được hưởng hay không và mức hưởng cụ thể được tính toán như thế nào, đặc biệt là trong bối cảnh các quy định về lương cơ sở có nhiều biến động do ảnh hưởng của dịch bệnh.
Phụ cấp độc hại, nguy hiểm là gì?
Theo quy định tại khoan 7 Điều 6 Nghị định 204/2004/NĐ-CP của Chính phủ, phụ cấp độc hại, nguy hiểm được áp dụng đối với cán bộ, công chức, viên chức làm nghề hoặc công việc có điều kiện lao động độc hại, nguy hiểm và đặc biệt độc hại, nguy hiểm mà yếu tố này chưa được tính vào mức lương theo ngạch, bậc.
"Phụ cấp độc hại, nguy hiểm áp dụng đối với cán bộ, công chức, viên chức làm nghề hoặc công việc có điều kiện lao động độc hại, nguy hiểm và đặc biệt độc hại, nguy hiểm chưa được xác định trong mức lương."
Đây là khoản phụ cấp mang tính chất hỗ trợ, nhằm đảm bảo quyền lợi cho người lao động khi phải tiếp xúc với các yếu tố có hại cho sức khỏe trong quá trình thực thi công vụ.
Những đối tượng công chức nào được hưởng phụ cấp độc hại?
Căn cứ theo Mục I Thông tư 07/2005/TT-BNV, các đối tượng sau đây thuộc diện được xem xét hưởng phụ cấp:
- Cán bộ, công chức (kể cả dự bị), viên chức: Những người thuộc biên chế trả lương của các cơ quan Nhà nước và các đơn vị sự nghiệp của Nhà nước.
- Người đang trong thời gian tập sự, thử việc: Pháp luật vẫn đảm bảo quyền lợi phụ cấp cho đối tượng này nếu họ làm việc trong môi trường độc hại.
- Cán bộ, công chức, viên chức biệt phái: Những người được cử đến làm việc tại các hội, tổ chức phi Chính phủ, các dự án và các cơ quan, tổ chức quốc tế đặt tại Việt Nam mà vẫn hưởng lương theo bảng lương Nhà nước quy định.
Cách tính và mức hưởng phụ cấp độc hại chi tiết
Phụ cấp độc hại, nguy hiểm không phải là một con số cố định mà được tính toán dựa trên hệ số và mức lương cơ sở hiện hành. Công thức cụ thể như sau:
Mức phụ cấp = Mức lương cơ sở x Hệ số phụ cấp
Tại thời điểm tháng 03/2021, mức lương cơ sở đang được áp dụng là 1.490.000 đồng/tháng theo quy định tại Nghị định 38/2019/NĐ-CP. Mặc dù trước đó có kế hoạch tăng lương lên 1,6 triệu đồng, nhưng do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết 122/2020/QH14 quyết định chưa thực hiện điều chỉnh mức lương cơ sở từ ngày 01/7/2020.
Hệ số phụ cấp độc hại được chia thành 04 mức tương ứng với mức độ độc hại của môi trường làm việc:
| Mức hưởng | Hệ số | Số tiền cụ thể (VNĐ/tháng) | Điều kiện áp dụng |
|---|---|---|---|
| Mức 1 | 0,1 | 149.000 | Tiếp xúc trực tiếp chất độc, khí độc, bụi độc; môi trường dễ lây nhiễm; áp suất cao; thiếu dưỡng khí; quá nóng/lạnh; tiếng ồn/rung cao; phóng xạ/điện từ trường vượt chuẩn. |
| Mức 2 | 0,2 | 298.000 | Làm việc ở nơi có 02 trong các yếu tố độc hại, nguy hiểm nêu trên. |
| Mức 3 | 0,3 | 447.000 | Làm việc ở nơi có 03 trong các yếu tố độc hại, nguy hiểm nêu trên. |
| Mức 4 | 0,4 | 596.000 | Làm việc ở nơi có từ 04 yếu tố độc hại, nguy hiểm trở lên. |
Nguyên tắc chi trả và các lưu ý quan trọng
Việc chi trả phụ cấp độc hại phải tuân thủ các nguyên tắc nghiêm ngặt để đảm bảo đúng người, đúng việc:
- Tính theo thời gian thực tế: Phụ cấp được tính theo ngày làm việc thực tế tại nơi có yếu tố độc hại. Nếu làm việc dưới 04 giờ/ngày thì tính là 1/2 ngày; nếu làm việc từ 04 giờ trở lên thì tính là cả ngày.
- Phương thức chi trả: Phụ cấp được trả cùng kỳ lương hàng tháng.
- Chế độ BHXH: Lưu ý rằng khoản phụ cấp này không dùng để tính đóng và hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội.
Tương lai của phụ cấp độc hại trong lộ trình cải cách tiền lương
Theo tinh thần của Nghị quyết 27-NQ/TW về cải cách chính sách tiền lương, hệ thống phụ cấp sẽ được sắp xếp lại một cách tinh gọn và hợp lý hơn. Cụ thể, phụ cấp độc hại, nguy hiểm dự kiến sẽ được gộp chung với phụ cấp ưu đãi theo nghề và phụ cấp trách nhiệm theo nghề để hình thành loại "Phụ cấp theo nghề".
Mặc dù ban đầu lộ trình cải cách dự kiến thực hiện từ năm 2021, nhưng tại Hội nghị Trung ương 13, Ban Chấp hành Trung ương đã quyết định lùi thời điểm thực hiện chế độ tiền lương mới đến ngày 01/7/2022. Do đó, trong suốt năm 2021, các quy định về phụ cấp độc hại nêu trên vẫn tiếp tục có hiệu lực thi hành.
Việc nắm vững các quy định về phụ cấp không chỉ giúp công chức đảm bảo quyền lợi chính đáng của mình mà còn giúp các cơ quan quản lý thực hiện đúng chính sách đãi ngộ của Nhà nước đối với những nỗ lực và hy sinh của đội ngũ cán bộ trong điều kiện làm việc khó khăn.