Ngày 28/4/2020, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Quyết định 588/QĐ-TTg phê duyệt "Chương trình điều chỉnh mức sinh phù hợp các vùng, đối tượng đến năm 2030". Đây là một bước ngoặt quan trọng trong chính sách dân số của Việt Nam, chuyển trọng tâm từ việc kiểm soát, giảm sinh sang duy trì mức sinh thay thế và đặc biệt ưu tiên tăng mức sinh tại các vùng có mức sinh thấp.
Khuyến khích kết hôn sớm và sinh đủ hai con
Tại các địa phương có mức sinh thấp (điển hình là TP. Hồ Chí Minh và các tỉnh Nam Bộ), Chính phủ đặt mục tiêu vận động nam, nữ thanh niên không kết hôn muộn và sớm sinh con. Cụ thể, các thông điệp truyền thông tập trung vào các mốc thời gian vàng:
- Khuyến khích nam, nữ kết hôn trước 30 tuổi.
- Phụ nữ sớm sinh con thứ nhất và sinh con thứ hai trước 35 tuổi.
- Mỗi cặp vợ chồng nên sinh đủ hai con để nuôi dạy cho tốt.
Quy định này không chỉ nhằm giải quyết bài toán già hóa dân số mà còn dựa trên các căn cứ khoa học về sức khỏe sinh sản, khi độ tuổi dưới 35 được xem là giai đoạn an toàn và tốt nhất cho cả mẹ và bé.
Hàng loạt chính sách hỗ trợ tài chính và đời sống
Để hiện thực hóa mục tiêu trên, Quyết định 588/QĐ-TTg yêu cầu chính quyền địa phương nghiên cứu, thí điểm các biện pháp hỗ trợ thiết thực cho các cặp vợ chồng sinh đủ hai con, bao gồm:
1. Hỗ trợ về kinh tế và thuế
Các cặp vợ chồng sinh đủ hai con có thể được hưởng các ưu đãi như:
- Giảm thuế thu nhập cá nhân đối với những người nuôi con nhỏ.
- Miễn, giảm các khoản đóng góp công ích theo hộ gia đình.
- Hỗ trợ chi phí giáo dục cho trẻ em, ưu tiên trẻ vào các trường công lập.
2. Hỗ trợ về nhà ở
Đây là một trong những điểm mới đầy nhân văn. Các địa phương sẽ thí điểm chính sách hỗ trợ các cặp vợ chồng sinh đủ hai con trong việc mua nhà ở xã hội hoặc thuê nhà ở, giúp các gia đình trẻ an cư lạc nghiệp.
3. Dịch vụ hỗ trợ gia đình và người lao động
Chính phủ khuyến khích phát triển các mô hình dịch vụ thân thiện như:
- Dịch vụ đưa đón trẻ, trông trẻ tại các khu công nghiệp, khu kinh tế.
- Xây dựng ngân hàng sữa mẹ và phát triển mạng lưới bác sĩ gia đình.
- Tạo điều kiện tối đa để phụ nữ trở lại nơi làm việc sau khi nghỉ thai sản.
Tăng trách nhiệm cộng đồng đối với người lười kết hôn
Một nội dung gây chú ý mạnh mẽ trong Quyết định 588/QĐ-TTg là việc thí điểm các biện pháp tăng trách nhiệm đóng góp xã hội, cộng đồng đối với những trường hợp cá nhân không muốn kết hôn hoặc kết hôn quá muộn. Điều này nhằm nâng cao nhận thức về trách nhiệm của mỗi cá nhân đối với sự phát triển bền vững của quốc gia.
"Từng bước thí điểm các biện pháp tăng trách nhiệm đóng góp xã hội, cộng đồng đối với những trường hợp cá nhân không muốn kết hôn hoặc kết hôn quá muộn."
Bãi bỏ các quy định hạn chế sinh con
Đồng thời với việc khuyến khích, Thủ tướng yêu cầu bãi bỏ ngay các quy định của các tổ chức, cơ quan, đơn vị liên quan đến mục tiêu giảm sinh hoặc các tiêu chí kỷ luật khi sinh con thứ 3 trở lên tại các vùng có mức sinh thấp. Điều này giúp cởi bỏ áp lực cho cán bộ, công chức và người lao động trong việc thực hiện quyền sinh con của mình theo quy định của Luật Hôn nhân và gia đình 2014.
Việc triển khai đồng bộ các giải pháp này được kỳ vọng sẽ giúp Việt Nam duy trì vững chắc mức sinh thay thế, đảm bảo nguồn nhân lực cho tương lai và thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển bền vững.