Trong bối cảnh Bộ luật Lao động 2019 đã được thông qua và chuẩn bị có hiệu lực từ ngày 01/01/2021, vấn đề tiền lương và các khoản tạm ứng luôn là tâm điểm chú ý của cả người lao động (NLĐ) và người sử dụng lao động (NSDLĐ). Việc tạm ứng lương không chỉ là giải pháp tài chính tạm thời cho NLĐ mà còn thể hiện sự chia sẻ, gắn kết trong quan hệ lao động.
5 trường hợp người lao động được quyền tạm ứng tiền lương
So với các quy định trước đây, Bộ luật Lao động 2019 tiếp tục kế thừa và làm rõ hơn các trường hợp NLĐ được phép tạm ứng lương. Cụ thể, có 5 tình huống điển hình mà NLĐ có thể đề xuất hoặc mặc nhiên được hưởng quyền lợi này:
1. Tạm ứng theo thỏa thuận giữa các bên
Đây là trường hợp phổ biến nhất, dựa trên tinh thần tự nguyện và thiện chí. Theo khoản 1 Điều 101:
"Người lao động được tạm ứng tiền lương theo điều kiện do hai bên thỏa thuận và không bị tính lãi."
Quy định này mở ra cơ hội cho NLĐ khi gặp khó khăn đột xuất có thể thương lượng với doanh nghiệp về mức ứng và thời gian hoàn trả mà không phải lo lắng về gánh nặng lãi suất.
2. Tạm ứng khi thực hiện nghĩa vụ công dân
Khi NLĐ phải tạm thời nghỉ việc để thực hiện các nghĩa vụ theo quy định của pháp luật (như đi nghĩa vụ quân sự, tham gia dân quân tự vệ, hoặc các nhiệm vụ công ích khác) từ 01 tuần trở lên, họ có quyền tạm ứng lương theo khoản 2 Điều 101. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng NLĐ phải hoàn trả số tiền này, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.
3. Tạm ứng trong kỳ nghỉ hằng năm
Để đảm bảo NLĐ có kinh phí chi trả cho các hoạt động nghỉ ngơi, khoản 3 Điều 101 quy định NLĐ được tạm ứng một khoản tiền ít nhất bằng tiền lương của những ngày nghỉ.
4. Đối với NLĐ hưởng lương theo sản phẩm hoặc khoán
Với những công việc đặc thù kéo dài nhiều tháng, khoản 3 Điều 97 quy định hàng tháng NLĐ được tạm ứng tiền lương theo khối lượng công việc đã thực hiện trong tháng đó.
5. Khi bị tạm đình chỉ công việc
Trong thời gian chờ xác minh sai phạm, nếu bị tạm đình chỉ công việc, NLĐ vẫn được bảo đảm một phần thu nhập. Theo khoản 2 Điều 128, mức tạm ứng là 50% tiền lương trước khi bị đình chỉ.
Hạn mức tạm ứng tối đa: Người lao động cần lưu ý gì?
Mỗi trường hợp tạm ứng đều có những giới hạn cụ thể về định mức nhằm cân bằng quyền lợi giữa NLĐ và NSDLĐ:
- Nghĩa vụ công dân: Mức tạm ứng tối đa không quá 01 tháng tiền lương theo hợp đồng lao động. Đặc biệt, NLĐ nhập ngũ theo Luật Nghĩa vụ quân sự thì không thuộc đối tượng được tạm ứng lương theo diện này.
- Nghỉ hằng năm: Pháp luật chỉ quy định mức tối thiểu (bằng lương những ngày nghỉ). Trên thực tế, NLĐ có thể thỏa thuận ứng nhiều hơn tùy vào thâm niên làm việc quy định tại Điều 113 (12, 14 hoặc 16 ngày).
- Lương khoán/sản phẩm: Mức ứng phụ thuộc hoàn toàn vào khối lượng công việc thực tế đã hoàn thành. Điều này đòi hỏi việc nghiệm thu công việc hàng tháng phải minh bạch.
- Tạm đình chỉ công việc: Cố định ở mức 50% tiền lương. Nếu sau đó NLĐ được xác định không có lỗi, NSDLĐ phải trả đủ phần lương còn lại cho thời gian bị đình chỉ.
Góc nhìn pháp lý: Sự ổn định trong chính sách tiền lương
Có thể thấy, dù Bộ luật Lao động 2019 mang đến nhiều cải cách lớn, nhưng các quy định về tạm ứng tiền lương vẫn giữ được sự ổn định cần thiết. Điều này giúp NLĐ yên tâm công tác và doanh nghiệp dễ dàng trong việc quản trị dòng tiền.
Lời khuyên cho NLĐ là nên nắm rõ các mốc thời gian và điều kiện hoàn trả để tránh những tranh chấp không đáng có. Đối với doanh nghiệp, việc xây dựng quy chế tạm ứng lương rõ ràng trong nội quy lao động sẽ là cơ sở pháp lý vững chắc để thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình từ năm 2021.