Trong nỗ lực đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến cho dự thảo sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy chế đánh giá, xếp loại học sinh trung học cơ sở (THCS) và học sinh trung học phổ thông (THPT). Điểm nhấn đáng chú ý nhất trong dự thảo lần này chính là việc đề xuất loại bỏ các bài kiểm tra định kỳ 01 tiết - vốn từ lâu đã trở thành áp lực không nhỏ đối với cả thầy và trò.
Đa dạng hóa hình thức kiểm tra: Không chỉ còn là 'bút sa gà chết'
Theo quy định hiện hành tại Điều 7 Thông tư 58/2011/TT-BGDĐT, hình thức kiểm tra đánh giá học sinh khá hạn chế, chủ yếu xoay quanh ba loại hình: kiểm tra miệng, kiểm tra viết và kiểm tra thực hành. Điều này vô hình trung tạo ra tâm lý học tủ, học lệch và gây áp lực nặng nề mỗi khi đến kỳ kiểm tra viết tập trung.
Nhằm khắc phục tình trạng này, dự thảo sửa đổi (dự kiến sẽ thay thế bằng Thông tư 26/2020/TT-BGDĐT sau này) đã mở rộng tối đa các hình thức đánh giá. Cụ thể:
- Đối với kiểm tra đánh giá thường xuyên: Giáo viên có thể sử dụng linh hoạt các hình thức như hỏi - đáp; thuyết trình; viết ngắn (trên giấy hoặc máy tính); thực hành; thí nghiệm; hoặc thông qua các sản phẩm học tập cụ thể của học sinh.
- Đối với kiểm tra đánh giá định kỳ: Bên cạnh bài kiểm tra trên giấy hoặc máy tính, nhà trường có thể tổ chức cho học sinh thuyết trình, thực hành hoặc đánh giá qua sản phẩm học tập mang tính tổng hợp.
Việc đa dạng hóa này giúp đánh giá chính xác hơn năng lực thực tế của học sinh, khuyến khích sự sáng tạo và kỹ năng mềm thay vì chỉ kiểm tra khả năng ghi nhớ kiến thức thuần túy.
Chính thức đề xuất 'khai tử' bài kiểm tra 1 tiết
Đây có lẽ là thông tin được mong chờ nhất đối với hàng triệu học sinh và phụ huynh. Hiện nay, theo Thông tư 58/2011/TT-BGDĐT, các bài kiểm tra định kỳ bao gồm kiểm tra viết từ 01 tiết trở lên và kiểm tra học kỳ. Nguyên văn quy định cũ như sau:
"2. Các loại bài kiểm tra: a) Kiểm tra thường xuyên (KTtx) gồm: Kiểm tra miệng; kiểm tra viết dưới 1 tiết; kiểm tra thực hành dưới 1 tiết; b) Kiểm tra định kỳ (KTđk) gồm: Kiểm tra viết từ 1 tiết trở lên; kiểm tra thực hành từ 1 tiết trở lên; kiểm tra học kỳ (KThk)."
Tuy nhiên, trong dự thảo mới, khái niệm "kiểm tra 1 tiết" sẽ hoàn toàn biến mất. Thay vào đó, kiểm tra đánh giá định kỳ sẽ chỉ còn hai cột mốc quan trọng: Kiểm tra giữa kỳ và Kiểm tra cuối kỳ. Thời gian làm bài cũng được quy định chặt chẽ để phù hợp với đặc thù từng môn học:
- Môn học có dưới 70 tiết/năm: Bài giữa kỳ tối đa 45 phút, bài cuối kỳ tối đa 60 phút.
- Môn học có từ 70 tiết/năm trở lên: Bài giữa kỳ tối đa 45 phút, bài cuối kỳ tối đa 90 phút.
Giảm số đầu điểm: Tối đa chỉ 6 cột điểm mỗi học kỳ
Bên cạnh việc bỏ bài kiểm tra 1 tiết, dự thảo còn điều chỉnh giảm đáng kể số lượng đầu điểm (cột điểm) ghi vào sổ điểm và học bạ. Điều này giúp giảm tải áp lực sổ sách cho giáo viên và áp lực điểm số cho học sinh.
Cụ thể, số đầu điểm kiểm tra thường xuyên sẽ phụ thuộc vào thời lượng môn học:
- Môn học có từ 35 tiết trở xuống/năm: 02 đầu điểm thường xuyên.
- Môn học từ trên 35 tiết đến 70 tiết/năm: 03 đầu điểm thường xuyên.
- Môn học trên 70 tiết/năm: 04 đầu điểm thường xuyên.
Cộng với 01 điểm giữa kỳ và 01 điểm cuối kỳ, tổng cộng mỗi học kỳ học sinh sẽ có tối đa 06 đầu điểm cho mỗi môn học. Đây là một sự thay đổi lớn so với quy định cũ, vốn có thể lên đến hàng chục đầu điểm đối với các môn chính, gây mệt mỏi và căng thẳng kéo dài.
Việc sửa đổi Thông tư 58/2011/TT-BGDĐT không chỉ đơn thuần là cắt giảm bài kiểm tra, mà là một bước đi chiến lược nhằm chuyển từ giáo dục truyền thụ kiến thức sang phát triển năng lực và phẩm chất người học. Dự kiến, những quy định này nếu được thông qua sẽ tạo ra một luồng sinh khí mới cho các trường phổ thông ngay trong năm học tới.