Chỉ còn chưa đầy hai tháng nữa, Luật Giáo dục 2019 sẽ chính thức có hiệu lực (từ ngày 01/7/2020). Một trong những nội dung nhận được sự quan tâm đặc biệt của hàng triệu giáo viên trên cả nước chính là quy định về việc nâng trình độ chuẩn được đào tạo. Câu hỏi đặt ra là: Những thầy cô chưa kịp đạt chuẩn theo quy định mới sẽ được sắp xếp công việc ra sao? Liệu có kịch bản nào khiến giáo viên phải rời xa bục giảng?
Bước ngoặt từ Luật Giáo dục 2019: Chuẩn hóa đội ngũ nhà giáo
Theo quy định tại Điều 72 Luật Giáo dục 2019, trình độ chuẩn được đào tạo của nhà giáo đã có sự thay đổi đáng kể so với trước đây. Cụ thể:
1. Trình độ chuẩn được đào tạo của nhà giáo được quy định như sau: a) Có bằng tốt nghiệp cao đẳng sư phạm trở lên đối với giáo viên mầm non; b) Có bằng cử nhân thuộc ngành đào tạo giáo viên trở lên đối với giáo viên tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông.
Như vậy, so với quy định cũ, chuẩn trình độ của giáo viên mầm non đã tăng từ trung cấp lên cao đẳng; giáo viên tiểu học và trung học cơ sở tăng từ trung cấp, cao đẳng lên cử nhân (đại học). Đây là một thách thức lớn đối với những giáo viên đã công tác lâu năm nhưng chưa có điều kiện nâng cao trình độ.
Những đối tượng nào bắt buộc phải tham gia lộ trình nâng chuẩn?
Để triển khai quy định này một cách nhân văn và thực tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã xây dựng dự thảo Nghị định về lộ trình nâng chuẩn. Theo dự thảo mới nhất (lần 3), không phải tất cả giáo viên chưa đạt chuẩn đều phải đi học lại. Lộ trình này tập trung vào những người còn đủ thời gian công tác để cống hiến sau khi đào tạo:
- Giáo viên mầm non: Những người có trình độ trung cấp, còn đủ 07 năm công tác tính từ ngày 01/7/2020 đến tuổi nghỉ hưu.
- Giáo viên tiểu học:
- Trình độ trung cấp: Còn đủ 08 năm công tác.
- Trình độ cao đẳng: Còn đủ 07 năm công tác.
- Giáo viên trung học cơ sở: Những người có trình độ cao đẳng, còn đủ 07 năm công tác.
Đối với những giáo viên không thuộc diện phải nâng chuẩn (thường là những người sắp nghỉ hưu), pháp luật sẽ có cơ chế sử dụng riêng để đảm bảo quyền lợi và sự ổn định của hệ thống giáo dục.
Kịch bản cho giáo viên không đạt chuẩn: Giảng dạy tiếp hay chuyển công tác?
Đây là vấn đề gây lo lắng nhất. Tuy nhiên, dựa trên dự thảo Thông tư quy định về việc sử dụng giáo viên chưa đáp ứng trình độ chuẩn, chúng ta có thể thấy các kịch bản rõ ràng như sau:
1. Trường hợp tiếp tục được đứng lớp
Giáo viên chưa đạt chuẩn nhưng có kết quả đánh giá, xếp loại đạt chuẩn nghề nghiệp trở lên hoặc được đánh giá hoàn thành nhiệm vụ trở lên trong 02 năm liên tiếp liền kề (dự kiến là 2018-2019 và 2019-2020) và có đủ sức khỏe thì vẫn tiếp tục được bố trí giảng dạy cho đến khi nghỉ hưu.
2. Trường hợp phải chuyển vị trí việc làm
Đây là nhóm đối tượng "nguy cơ". Nếu giáo viên trong 02 năm liên tiếp liền kề có kết quả đánh giá không đạt chuẩn nghề nghiệp và có 01 năm không hoàn thành nhiệm vụ, cơ sở giáo dục sẽ:
- Không tiếp tục bố trí giảng dạy trực tiếp.
- Sắp xếp cho tham gia bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ.
- Bố trí sang vị trí việc làm khác phù hợp (ví dụ: nhân viên thư viện, thiết bị, văn phòng...) cho đến khi nghỉ hưu.
3. Trường hợp giải quyết nghỉ hưu sớm
Đối với những giáo viên không đủ sức khỏe, có nguyện vọng nghỉ hưu và đáp ứng đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội thì sẽ được giải quyết chế độ nghỉ hưu theo quy định.
Lời khuyên cho các thầy cô giáo trước thềm quy định mới
Việc chuẩn hóa đội ngũ là xu thế tất yếu để hội nhập và nâng cao chất lượng giáo dục quốc gia. Tuy nhiên, các thầy cô không nên quá hoang mang. Các quy định hiện nay (dù đang ở dạng dự thảo) đều hướng tới việc tận dụng tối đa nguồn lực hiện có và có lộ trình chuyển đổi mềm dẻo.
Các thầy cô cần chủ động rà soát lại văn bằng, chứng chỉ của mình, đồng thời tập trung nâng cao hiệu quả giảng dạy để đạt kết quả đánh giá tốt trong các kỳ xếp loại viên chức. Đây chính là "tấm vé" an toàn nhất để tiếp tục gắn bó với bục giảng trong giai đoạn chuyển giao này.
Hiện tại, các dự thảo này vẫn đang được lấy ý kiến công khai trên Cổng thông tin điện tử của Bộ Giáo dục và Đào tạo đến hết ngày 22/7/2020. Chúng tôi sẽ tiếp tục cập nhật những diễn biến mới nhất khi các văn bản này chính thức được ban hành.