Trợ giúp pháp lý là một chính sách nhân văn của Đảng và Nhà nước nhằm bảo vệ quyền lợi cho những đối tượng yếu thế trong xã hội. Để đảm bảo tính minh bạch và đạo đức nghề nghiệp, Bộ Tư pháp đã ban hành những quy định hết sức khắt khe đối với người thực hiện trợ giúp pháp lý trong quá trình tiếp xúc và làm việc với người dân.
Những điều "cấm kỵ" trong ứng xử với người được trợ giúp pháp lý
Căn cứ theo quy định tại Điều 5 Thông tư 03/2020/TT-BTP, người thực hiện trợ giúp pháp lý tuyệt đối không được thực hiện các hành vi sau đây:
"5. Không được gợi ý, đòi hỏi, đặt điều kiện hoặc nhận bất kỳ lợi ích vật chất, lợi ích khác có liên quan đến vụ việc, việc trợ giúp pháp lý từ người được trợ giúp pháp lý hoặc người khác."
Quy định này nhằm ngăn chặn tình trạng trục lợi từ những người nghèo, người có công với cách mạng hoặc các đối tượng chính sách khác. Việc "vòi vĩnh" hay nhận bất kỳ khoản bồi dưỡng nào, dù là nhỏ nhất, đều vi phạm nghiêm trọng đạo đức nghề nghiệp và có thể bị xử lý kỷ luật hoặc truy cứu trách nhiệm theo quy định của Luật Trợ giúp pháp lý 2017.
Đạo đức nghề nghiệp là "kim chỉ nam" cho mọi hoạt động
Bên cạnh việc cấm trục lợi, Thông tư 03/2020/TT-BTP còn nhấn mạnh thái độ phục vụ của người trợ giúp pháp lý. Cụ thể, họ phải luôn tôn trọng, lịch sự, thân thiện và nhiệt tình. Việc sử dụng ngôn ngữ phải đơn giản, dễ hiểu, tránh dùng các thuật ngữ chuyên môn quá phức tạp gây khó khăn cho người dân trong việc tiếp cận thông tin.
Đặc biệt, pháp luật nghiêm cấm hành vi sách nhiễu, chậm trễ hoặc gây khó khăn, phiền hà cho người được trợ giúp. Người thực hiện trợ giúp cũng không được hứa hẹn trước về kết quả giải quyết vụ việc nhằm tạo niềm tin mù quáng hoặc xúi giục người dân thực hiện các hành vi trái pháp luật.
Trách nhiệm giám sát và thực thi
Để các quy tắc này đi vào thực tế, Giám đốc Sở Tư pháp và Giám đốc Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước có trách nhiệm thường xuyên kiểm tra, giám sát việc thực hiện của các trợ giúp viên, luật sư và cộng tác viên. Mọi hành vi vi phạm đều phải được xử lý nghiêm minh để giữ vững uy tín của ngành Tư pháp.
Quy định này chính thức có hiệu lực từ ngày 15/6/2020, thay thế cho các quy định cũ trước đây, đánh dấu một bước tiến mới trong việc chuyên nghiệp hóa đội ngũ thực hiện trợ giúp pháp lý tại Việt Nam.