Thời điểm ngày 01/7/2020 đánh dấu một cột mốc quan trọng trong hệ thống pháp luật Việt Nam khi hàng loạt các đạo luật và chính sách mới chính thức đi vào cuộc sống. Từ việc thay đổi chế độ làm việc của hàng triệu viên chức, nâng chuẩn trình độ giáo viên, cho đến những điều chỉnh về thuế thu nhập cá nhân và thủ tục hành chính, tất cả đều tác động trực tiếp đến quyền lợi và nghĩa vụ của công dân.
1. Chấm dứt kỷ nguyên "biên chế suốt đời" đối với viên chức mới
Một trong những thay đổi nhận được sự quan tâm lớn nhất là quy định tại Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức sửa đổi 2019. Theo đó, khái niệm "biên chế suốt đời" (hợp đồng không xác định thời hạn) sẽ không còn áp dụng đại trà.
Cụ thể, từ ngày 01/7/2020, tất cả viên chức mới được tuyển dụng sẽ thực hiện hợp đồng làm việc xác định thời hạn (tối đa 60 tháng). Chế độ hợp đồng không xác định thời hạn chỉ còn được duy trì đối với 03 nhóm đối tượng đặc thù:
- Viên chức đã được tuyển dụng trước ngày 01/7/2020;
- Cán bộ, công chức chuyển sang làm viên chức theo quy định;
- Người được tuyển dụng làm viên chức tại các vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
Quy định này nhằm tạo ra cơ chế cạnh tranh lành mạnh, nâng cao chất lượng đội ngũ và tinh thần trách nhiệm trong khu vực công lập.
2. Lộ trình nâng chuẩn trình độ đào tạo cho giáo viên các cấp
Thực hiện mục tiêu đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, Luật Giáo dục 2019 chính thức có hiệu lực từ 01/7/2020 đã thiết lập tiêu chuẩn mới về trình độ đào tạo của nhà giáo:
- Giáo viên mầm non: Phải có bằng tốt nghiệp cao đẳng sư phạm trở lên (trước đây chỉ yêu cầu trung cấp).
- Giáo viên tiểu học, THCS, THPT: Phải có bằng cử nhân thuộc ngành đào tạo giáo viên trở lên.
- Giảng viên đại học: Tiêu chuẩn tối thiểu là trình độ thạc sĩ.
Đối với những giáo viên hiện hữu chưa đạt chuẩn, Chính phủ đã ban hành lộ trình đào tạo nâng chuẩn để đảm bảo tính ổn định và quyền lợi cho người lao động trong ngành giáo dục.
3. Cải cách thủ tục cấp hộ chiếu: Thuận tiện và linh hoạt hơn
Với việc Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam 2019 có hiệu lực, người dân sẽ được hưởng lợi lớn từ việc đơn giản hóa thủ tục hành chính. Điểm sáng nhất là quy định tại khoản 3 Điều 15:
Người có Thẻ căn cước công dân được quyền đề nghị cấp hộ chiếu lần đầu tại Cơ quan Quản lý xuất nhập cảnh Công an cấp tỉnh nơi thuận lợi nhất, không còn bắt buộc phải về nơi thường trú hoặc tạm trú như trước đây.
Sự thay đổi này giúp tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí đi lại cho công dân, đặc biệt là những người đang làm việc xa quê hương.
4. Tăng mức giảm trừ gia cảnh thuế TNCN: Thêm tiền trong túi người lao động
Nhằm hỗ trợ người nộp thuế trước bối cảnh kinh tế có nhiều biến động, Nghị quyết 954/2020/UBTVQH14 đã điều chỉnh tăng mức giảm trừ gia cảnh thuế thu nhập cá nhân, áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2020:
- Mức giảm trừ cho bản thân người nộp thuế: Tăng từ 09 triệu đồng lên 11 triệu đồng/tháng.
- Mức giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc: Tăng từ 3,6 triệu đồng lên 4,4 triệu đồng/tháng.
Việc điều chỉnh này giúp hàng triệu người lao động giảm bớt gánh nặng thuế, tăng thu nhập thực tế để trang trải cuộc sống.
5. Thay đổi định nghĩa xe con và các quy định giao thông mới
Theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về báo hiệu đường bộ ban hành kèm theo Thông tư 54/2019/TT-BGTVT (QCVN 41:2019/BGTVT), định nghĩa về xe con đã có sự thay đổi quan trọng. Kể từ ngày 01/7/2020, các loại xe tải có khối lượng chuyên chở dưới 1,5 tấn sẽ không còn được coi là xe con khi tham gia giao thông. Điều này đồng nghĩa với việc các phương tiện này phải tuân thủ hệ thống biển báo, làn đường và khung giờ hoạt động dành riêng cho xe tải.
6. Mở rộng đối tượng tạm hoãn nghĩa vụ dân quân tự vệ
Luật Dân quân tự vệ 2019 cũng chính thức có hiệu lực, bổ sung thêm nhiều trường hợp nhân văn được tạm hoãn thực hiện nghĩa vụ, như: Nam giới một mình nuôi con dưới 36 tháng tuổi; người có vợ hoặc chồng là công chức, viên chức được điều động đến vùng đặc biệt khó khăn; người đang lao động, học tập ở nước ngoài...
Việc nắm vững các quy định mới này không chỉ giúp mỗi cá nhân bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình mà còn đảm bảo việc thực thi pháp luật được nghiêm minh, góp phần xây dựng xã hội văn minh, thượng tôn pháp luật.