Tiếp công dân không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là cầu nối quan trọng để các cơ quan tư pháp lắng nghe và giải quyết những bức xúc, nguyện vọng của nhân dân. Tuy nhiên, để duy trì sự tôn nghiêm của pháp luật và đảm bảo an ninh trật tự tại nơi làm việc, Tòa án nhân dân tối cao (TANDTC) đã ban hành những quy định rất cụ thể về việc từ chối tiếp dân trong một số tình huống đặc thù.
Cán bộ Tòa án nhân dân tối cao thực hiện nhiệm vụ tiếp công dân theo đúng quy trình chuyên nghiệp (ảnh minh họa)
Căn cứ pháp lý mới về quy chế tiếp dân tại Tòa án nhân dân tối cao
Vào ngày 29/10/2020, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao đã ký ban hành Quyết định 307/QĐ-TANDTC năm 2020. Văn bản này chính thức thiết lập một khung pháp lý chặt chẽ cho hoạt động tiếp dân tại cơ quan xét xử cao nhất của Việt Nam, dựa trên các nguyên tắc cơ bản của Luật tiếp công dân 2013.
Quy chế mới không chỉ nhằm mục đích chuẩn hóa quy trình tiếp nhận khiếu nại, tố cáo mà còn bảo vệ quyền lợi chính đáng của cả công dân và cán bộ thực thi nhiệm vụ. Việc nắm rõ các quy định này là vô cùng cần thiết đối với bất kỳ ai khi có nhu cầu làm việc trực tiếp với TANDTC.
Chi tiết 4 trường hợp TANDTC được quyền từ chối tiếp công dân
Theo quy định tại Điều 8 Quyết định 307/QĐ-TANDTC năm 2020, người tiếp công dân tại TANDTC có quyền từ chối tiếp người đến nơi tiếp công dân trong các trường hợp sau:
- Trường hợp 1: Người trong tình trạng say do dùng chất kích thích (như rượu, bia, ma túy...), người mắc bệnh tâm thần hoặc một bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình. Đây là quy định tiên quyết để đảm bảo buổi làm việc diễn ra trong sự tỉnh táo và tôn trọng lẫn nhau.
- Trường hợp 2: Người có hành vi đe dọa, xúc phạm cơ quan, tổ chức, đơn vị, người tiếp công dân, người thi hành công vụ hoặc có hành vi khác vi phạm nội quy nơi tiếp công dân. Mọi hành vi gây rối, thiếu văn hóa tại cơ quan công quyền đều bị xử lý nghiêm khắc.
- Trường hợp 3: Người khiếu nại, tố cáo về vụ việc đã giải quyết đúng chính sách, pháp luật, được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền kiểm tra, rà soát, thông báo bằng văn bản và đã được tiếp, giải thích, hướng dẫn nhưng vẫn cố tình khiếu nại, tố cáo kéo dài. Điều này giúp tránh lãng phí thời gian và nguồn lực của cơ quan tư pháp cho những vụ việc đã có kết luận cuối cùng.
- Trường hợp 4: Những trường hợp khác theo quy định của pháp luật, bao gồm các quy định tại Điều 9 Luật tiếp công dân 2013.
Các văn bản pháp luật quy định rõ ràng ranh giới giữa quyền lợi và nghĩa vụ của công dân (ảnh minh họa)
Trách nhiệm của lãnh đạo Tòa án nhân dân tối cao trong việc tiếp dân
Quy chế cũng quy định rất rõ về trách nhiệm của người đứng đầu. Cụ thể, tại Điều 4 Quyết định 307/QĐ-TANDTC năm 2020, Chánh án TANDTC phải trực tiếp thực hiện việc tiếp công dân ít nhất 01 ngày trong 01 tháng. Trong trường hợp vắng mặt, một Phó Chánh án hoặc Thẩm phán TANDTC sẽ được ủy quyền thực hiện nhiệm vụ này.
Đối với những vụ việc có tính chất gay gắt, phức tạp, liên quan đến nhiều cơ quan hoặc có nguy cơ gây hậu quả nghiêm trọng đến an ninh trật tự, Chánh án sẽ thực hiện tiếp đột xuất để kịp thời chỉ đạo và giải quyết dứt điểm.
"Người tiếp công dân phải có thái độ đúng mực, tôn trọng công dân, lắng nghe và ghi chép đầy đủ, chính xác nội dung mà người dân trình bày."
Những hành vi bị nghiêm cấm tuyệt đối tại nơi tiếp công dân
Để đảm bảo tính nghiêm minh, pháp luật nghiêm cấm các hành vi sau đây đối với cả cán bộ và người dân tại nơi tiếp công dân:
- Gây phiền hà, cản trở hoặc phân biệt đối xử đối với người đến khiếu nại, tố cáo, kiến nghị.
- Thiếu trách nhiệm trong việc tiếp dân, làm mất hoặc làm sai lệch thông tin, tài liệu do công dân cung cấp.
- Kích động, cưỡng ép, dụ dỗ hoặc mua chuộc người khác khiếu nại, tố cáo sai sự thật.
- Vi phạm các quy định về bảo mật thông tin của người tố cáo.
Quyết định 307/QĐ-TANDTC có hiệu lực từ ngày 29/10/2020 là một bước tiến quan trọng trong việc minh bạch hóa hoạt động tư pháp. Việc hiểu rõ các trường hợp bị từ chối tiếp dân sẽ giúp người dân chuẩn bị tốt hơn về mặt hồ sơ và thái độ, từ đó đảm bảo quyền lợi hợp pháp của mình được bảo vệ một cách hiệu quả nhất.