Trong bối cảnh nền kinh tế đang nỗ lực phục hồi, việc đảm bảo nguồn lực tài chính cho lộ trình cải cách tiền lương là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Chính phủ. Tại kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XIV đã thông qua Nghị quyết 128/2020/QH14 về dự toán ngân sách nhà nước năm 2021, trong đó đưa ra những chỉ đạo cụ thể về việc tạo nguồn kinh phí để chuẩn bị cho đợt cải cách tiền lương dự kiến vào ngày 01/7/2022.
Lùi thời điểm cải cách tiền lương và yêu cầu tích lũy nguồn lực
Theo tinh thần của Nghị quyết 27-NQ/TW năm 2018, lộ trình cải cách tiền lương ban đầu được dự kiến thực hiện từ năm 2021. Tuy nhiên, do ảnh hưởng khách quan từ đại dịch Covid-19, Ban Chấp hành Trung ương đã tán thành việc lùi thời điểm thực hiện chế độ tiền lương mới đến ngày 01/7/2022. Việc lùi thời hạn này không chỉ nhằm giảm áp lực cho ngân sách nhà nước trong giai đoạn khó khăn mà còn tạo thêm thời gian để các Bộ, ngành và địa phương tích lũy, chuẩn bị nguồn lực tài chính một cách vững chắc hơn.
Các khoản thu được loại trừ khi tính nguồn cải cách tiền lương
Một trong những điểm đáng chú ý nhất tại Điều 3 Nghị quyết 128/2020/QH14 là quy định về việc loại trừ một số khoản thu khi tính số tăng thu ngân sách địa phương dành để cải cách tiền lương. Cụ thể, các địa phương cần lưu ý:
- Tiếp tục thực hiện loại trừ các khoản thu đã được quy định tại khoản 7 Điều 3 Nghị quyết 86/2019/QH14. Các khoản này bao gồm: thu tiền thuê đất một lần được nhà đầu tư ứng trước để bồi thường, giải phóng mặt bằng; thu từ xử lý tài sản công tại cơ quan, tổ chức, đơn vị; thu tiền bảo vệ và phát triển đất trồng lúa; phí tham quan di tích, di sản thế giới...
- Bổ sung mới: Loại trừ thêm khoản thu phí bảo vệ môi trường đối với nước thải khi xác định nguồn cải cách tiền lương từ dự toán năm 2021.
Cơ chế hỗ trợ từ Ngân sách Trung ương
Pháp luật cũng quy định rõ trách nhiệm của Ngân sách Trung ương trong việc đồng hành cùng các địa phương. Đối với những địa phương đã cam kết đảm bảo nhu cầu cải cách tiền lương và chính sách an sinh xã hội đến hết năm 2020, nếu dự toán năm 2021 vẫn thiếu hụt nguồn kinh phí, Ngân sách Trung ương sẽ thực hiện bổ sung có mục tiêu. Điều này đảm bảo rằng các chính sách về lương và an sinh xã hội luôn được thực thi đầy đủ, không bị gián đoạn do thiếu hụt tài chính cục bộ.
"Các địa phương có điều tiết về ngân sách trung ương, trường hợp xác định bảo đảm nguồn kinh phí cải cách tiền lương và thực hiện các chính sách an sinh xã hội cho cả lộ trình đến năm 2025, không đề nghị ngân sách trung ương hỗ trợ, thì được phép báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định việc sử dụng nguồn làm lương còn dư để đầu tư các dự án đầu tư phát triển."
Lời khuyên pháp lý cho các đơn vị dự toán
Để thực hiện đúng các quy định về tạo nguồn, các cơ quan, đơn vị cần chủ động rà soát lại các khoản thu thực tế tại địa phương mình. Việc phân loại chính xác các khoản thu được phép loại trừ không chỉ giúp đơn vị tuân thủ đúng kỷ luật tài chính mà còn giúp tối ưu hóa nguồn lực cho các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội khác. Đặc biệt, các đơn vị sự nghiệp công lập cần đẩy mạnh việc tự chủ tài chính, tinh giản biên chế theo đúng lộ trình để giảm áp lực chi thường xuyên, từ đó góp phần tạo nguồn dư cho cải cách tiền lương trong tương lai.
Nghị quyết này chính thức có hiệu lực và là căn cứ quan trọng để các cơ quan tài chính triển khai giao dự toán ngân sách cho năm 2021, hướng tới mục tiêu cải thiện đời sống cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trên cả nước.