Ngày 27/11/2020, Chính phủ đã ban hành Nghị định 138/2020/NĐ-CP quy định về tuyển dụng, sử dụng và quản lý công chức. Văn bản này chính thức có hiệu lực từ ngày 01/12/2020, thay thế cho nhiều quy định cũ và tạo ra một hành lang pháp lý mới, chặt chẽ hơn trong việc bổ nhiệm cán bộ lãnh đạo.
Bước ngoặt mới về thời hạn giữ chức vụ lãnh đạo
Một trong những điểm mới quan trọng nhất của Nghị định 138/2020/NĐ-CP nằm ở quy định về thời hạn giữ chức vụ. Cụ thể, tại Điều 41 Nghị định 138/2020/NĐ-CP đã nêu rõ:
Điều 41. Thời hạn giữ chức vụ
1. Thời hạn giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý cho mỗi lần bổ nhiệm là 05 năm, tính từ thời điểm quyết định bổ nhiệm có hiệu lực, trừ trường hợp thời hạn dưới 05 năm theo quy định của pháp luật chuyên ngành.
2. Thời hạn giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý không được quá hai nhiệm kỳ liên tiếp được thực hiện theo quy định của Đảng và pháp luật chuyên ngành.
Quy định này cho thấy sự thống nhất giữa quy định của Đảng và pháp luật Nhà nước trong việc kiểm soát quyền lực và tạo sự luân chuyển cán bộ thường xuyên. Việc giới hạn không quá hai nhiệm kỳ liên tiếp giúp ngăn chặn tình trạng cục bộ, trì trệ, đồng thời tạo cơ hội cho những nhân tố mới, năng động có điều kiện phát triển và cống hiến.
So sánh với quy định cũ tại Quyết định 27/2003/QĐ-TTg
Trước đây, công tác bổ nhiệm công chức lãnh đạo được thực hiện theo Quyết định 27/2003/QĐ-TTg. Tại Điều 5 của văn bản này chỉ quy định chung chung về thời hạn mỗi lần bổ nhiệm là 05 năm mà không hề đề cập đến giới hạn tổng số nhiệm kỳ liên tiếp.
Sự thay đổi này tại Nghị định 138/2020/NĐ-CP không chỉ là một bước tiến về mặt kỹ thuật pháp lý mà còn thể hiện quyết tâm chính trị trong việc làm trong sạch và trẻ hóa đội ngũ lãnh đạo. Đối với các đơn vị đặc thù, thời hạn bổ nhiệm có thể ngắn hơn 05 năm, nhưng nguyên tắc "không quá 02 nhiệm kỳ" vẫn là cái khung cứng phải tuân thủ.
Bãi bỏ quy định cứng về độ tuổi bổ nhiệm lần đầu
Một điểm đáng chú ý khác là Nghị định 138/2020/NĐ-CP đã bãi bỏ các quy định về độ tuổi cụ thể từng gây nhiều tranh luận trước đây. Trước đó, quy định cũ thường khống chế công chức bổ nhiệm lần đầu không quá 55 tuổi với nam và 50 tuổi với nữ.
Hiện nay, theo quy định mới, điều kiện về tuổi bổ nhiệm đã được linh hoạt hơn: "Công chức bổ nhiệm lần đầu giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý hoặc đề cử giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý phải còn đủ tuổi để công tác trọn 01 nhiệm kỳ bổ nhiệm; trường hợp đặc biệt do cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định". Điều này giúp tận dụng được kinh nghiệm của những cán bộ có năng lực ở độ tuổi chín muồi nhưng vẫn đảm bảo tính kế thừa.
Việc áp dụng Nghị định 138/2020/NĐ-CP từ tháng 12/2020 được kỳ vọng sẽ tạo ra luồng sinh khí mới cho bộ máy hành chính nhà nước, hướng tới một nền công vụ chuyên nghiệp, hiện đại và hiệu quả hơn.