Nghị định 148/2020/NĐ-CP vừa được ban hành ngày 18/12/2020 đã mang đến tin vui cho nhiều hộ gia đình đang sử dụng đất liền kề các thửa đất nhỏ hẹp, thường gọi là "đất xen kẹt". Quy định mới này không chỉ tháo gỡ nút thắt về quản lý mà còn mở ra cơ hội hợp pháp hóa quyền sử dụng đất cho người dân từ ngày 08/02/2021.
Bước ngoặt pháp lý cho những thửa đất "thừa"
Trong quá trình đô thị hóa và triển khai các dự án hạ tầng, không ít trường hợp xuất hiện những dải đất, thửa đất có diện tích siêu nhỏ, hình dạng méo mó nằm xen kẹt giữa các công trình hoặc nhà dân. Trước đây, việc xử lý các thửa đất này gặp nhiều khó khăn do thiếu hành lang pháp lý cụ thể, dẫn đến tình trạng đất bị bỏ hoang, gây mất mỹ quan hoặc xảy ra tranh chấp kéo dài.
Để giải quyết dứt điểm tình trạng này, Chính phủ đã ban hành Nghị định 148/2020/NĐ-CP. Theo đó, tại khoản 11 Điều 1 Nghị định 148/2020/NĐ-CP đã bổ sung Điều 14a vào Nghị định 43/2014/NĐ-CP, quy định chi tiết về việc giao đất, cho thuê đất đối với các thửa đất nhỏ hẹp do Nhà nước quản lý.
5 tiêu chí "vàng" để xác định thửa đất nhỏ hẹp
Không phải mọi thửa đất trống đều được coi là đất nhỏ hẹp để giao cho người dân liền kề. Theo quy định mới, một thửa đất phải hội đủ 5 tiêu chí sau đây:
- Thứ nhất: Thuộc quỹ đất đã thu hồi theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, đất chưa giao, đất chưa cho thuê hoặc đất đang giao quản lý theo quy định tại điểm d khoản 1 và khoản 2 Điều 8 của Luật Đất đai 2013.
- Thứ hai: Có diện tích, hình dạng không đủ tiêu chuẩn diện tích, kích thước tối thiểu được phép tách thửa theo quy định của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.
- Thứ ba: Phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất hoặc quy hoạch chi tiết xây dựng đô thị, quy hoạch xây dựng điểm dân cư nông thôn, quy hoạch xây dựng xã nông thôn mới đã được phê duyệt.
- Thứ tư: Không thuộc khu vực đất thực hiện các dự án, công trình đã được xác định trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, công bố công khai.
- Thứ năm: Đất dự kiến giao, cho thuê không có tranh chấp, khiếu nại, vi phạm hoặc có tranh chấp, khiếu nại, vi phạm nhưng đã có văn bản giải quyết theo quy định của pháp luật.
Nguyên tắc ưu tiên và hình thức giao đất
Pháp luật quy định rất rõ thứ tự ưu tiên trong việc xử lý các thửa đất này nhằm đảm bảo lợi ích chung của cộng đồng và tính minh bạch:
- Ưu tiên mục đích công cộng: Trước hết, Nhà nước sẽ xem xét sử dụng các thửa đất này vào các công trình công cộng (như vườn hoa, sân chơi, trạm biến áp...).
- Giao cho người sử dụng đất liền kề: Nếu không thể sử dụng vào mục đích công cộng, Nhà nước sẽ thực hiện giao đất có thu tiền sử dụng đất hoặc cho thuê đất cho người sử dụng đất liền kề.
Về hình thức thực hiện, nếu chỉ có một người có nhu cầu sử dụng đất thì sẽ thực hiện giao đất, cho thuê đất không thông qua đấu giá. Tuy nhiên, nếu có từ hai người sử dụng đất liền kề trở lên cùng có nhu cầu, cơ quan chức năng sẽ tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất để đảm bảo công bằng.
"Việc giao đất, cho thuê đất đối với các thửa đất nhỏ hẹp cho người sử dụng đất liền kề được thực hiện sau khi Ủy ban nhân dân các cấp đã tổ chức rà soát, công bố công khai và lấy ý kiến của người dân nơi có đất." - Trích khoản 11 Điều 1 Nghị định 148/2020/NĐ-CP.
Lời khuyên cho người dân có đất liền kề
Với quy định mới có hiệu lực từ ngày 08/02/2021, người dân đang sử dụng đất liền kề các thửa đất nhỏ hẹp cần chủ động theo dõi các thông báo rà soát, công bố công khai của UBND cấp xã, cấp huyện. Nếu có nhu cầu sử dụng, người dân cần làm đơn đề nghị giao đất, cho thuê đất gửi cơ quan có thẩm quyền.
Một lưu ý quan trọng là sau khi được Nhà nước giao đất hoặc cho thuê đất, người sử dụng đất bắt buộc phải thực hiện thủ tục hợp thửa đất theo quy định để đảm bảo tính thống nhất trong quản lý và sử dụng đất đai lâu dài.
Nghị định 148/2020/NĐ-CP không chỉ là một văn bản pháp lý khô khan mà thực sự là "chìa khóa" để giải quyết những tồn tại lâu nay về đất xen kẹt, giúp người dân yên tâm đầu tư, xây dựng và ổn định cuộc sống.