Trong bối cảnh Bộ luật Lao động 2019 sắp chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2021, các quy định về thời giờ làm việc và nghỉ ngơi đang trở thành tâm điểm chú ý của cả người lao động và người sử dụng lao động. Những thay đổi này không chỉ đơn thuần là điều chỉnh con số mà còn thay đổi cả cách thức vận hành ca kíp trong doanh nghiệp.
Khái niệm mới về ca làm việc và giới hạn thời gian tối đa
Trước đây, nhiều người vẫn còn mơ hồ về việc thế nào là một ca làm việc chính thức. Để làm rõ điều này, Điều 63 Nghị định 145/2020/NĐ-CP đã đưa ra định nghĩa cụ thể:
Ca làm việc là khoảng thời gian làm việc của người lao động từ khi bắt đầu nhận nhiệm vụ cho đến khi kết thúc và bàn giao nhiệm vụ cho người khác, bao gồm cả thời gian làm việc và thời gian nghỉ giữa giờ.
Về thời gian làm việc bình thường, Điều 105 Bộ luật Lao động 2019 quy định rõ:
- Làm việc theo ngày: Không quá 08 giờ trong 01 ngày và không quá 48 giờ trong 01 tuần.
- Làm việc theo tuần: Không quá 10 giờ trong 01 ngày và không quá 48 giờ trong 01 tuần.
Đặc biệt, Nhà nước khuyến khích người sử dụng lao động thực hiện tuần làm việc 40 giờ đối với người lao động. Đây là một bước tiến nhằm đảm bảo sức khỏe và tái tạo sức lao động.
Quy định về làm thêm giờ: Không được vượt quá 12 giờ/ngày
Trong trường hợp doanh nghiệp có nhu cầu huy động làm thêm giờ, tổng số giờ làm việc (bao gồm cả giờ làm bình thường và làm thêm) phải tuân thủ nghiêm ngặt các giới hạn tại Điều 107 Bộ luật Lao động 2019. Cụ thể, tổng số giờ làm thêm không quá 50% số giờ làm việc bình thường trong 01 ngày; trường hợp áp dụng quy định làm việc theo tuần thì tổng số giờ làm việc bình thường và số giờ làm thêm không quá 12 giờ trong 01 ngày.
Người lao động cần nắm rõ quyền lợi về thời gian nghỉ ngơi để đảm bảo sức khỏe (ảnh minh họa)
Cách tính thời gian nghỉ giữa ca: Quyền lợi được mở rộng
Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất từ năm 2021 là cách xác định thời gian nghỉ giữa giờ được tính vào giờ làm việc. Theo Điều 109 Bộ luật Lao động 2019 và hướng dẫn tại Điều 64 Nghị định 145/2020/NĐ-CP:
- Người lao động làm việc từ 06 giờ trở lên trong một ngày thì được nghỉ giữa giờ ít nhất 30 phút liên tục.
- Trường hợp làm việc ban đêm thì được nghỉ giữa giờ ít nhất 45 phút liên tục.
Điểm mới quan trọng: Nếu người lao động làm việc theo ca liên tục từ 06 giờ trở lên thì thời gian nghỉ giữa giờ nêu trên được tính vào giờ làm việc. Quy định cũ (BLLĐ 2012) yêu cầu phải làm đủ 08 giờ mới được tính, nay ngưỡng này đã giảm xuống còn 06 giờ, mang lại lợi ích trực tiếp cho người lao động làm ca.
Tổ chức làm việc theo ca thế nào cho đúng luật?
Việc tổ chức làm việc theo ca phải đảm bảo tính liên tục và sự chuyển giao nhiệm vụ. Điều 63 Nghị định 145/2020/NĐ-CP yêu cầu doanh nghiệp phải bố trí ít nhất 02 người hoặc 02 nhóm người thay phiên nhau làm việc trên cùng một vị trí trong 24 giờ liên tục.
Ngoài ra, khi chuyển ca, người lao động phải được nghỉ ít nhất 12 giờ trước khi bắt đầu ca làm việc khác. Người sử dụng lao động có quyền quyết định thời điểm nghỉ nhưng không được bố trí vào lúc bắt đầu hoặc kết thúc ca làm việc.
Rủi ro pháp lý: Doanh nghiệp bị phạt nặng nếu vi phạm
Tại thời điểm cuối năm 2020, các hành vi vi phạm về thời giờ làm việc, nghỉ ngơi sẽ bị xử phạt theo quy định tại Điều 17 Nghị định 28/2020/NĐ-CP. Cụ thể:
- Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi không đảm bảo cho người lao động nghỉ trong giờ làm việc, nghỉ chuyển ca.
- Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 25.000.000 đồng đối với hành vi thực hiện thời giờ làm việc bình thường quá số giờ làm việc theo quy định.
- Đối với hành vi huy động làm thêm giờ quá số giờ quy định, mức phạt có thể lên đến 75.000.000 đồng tùy vào số lượng người lao động bị vi phạm.
Việc tuân thủ các quy định về ca làm việc không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là yếu tố then chốt để xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định và tiến bộ trong doanh nghiệp.