Trong những tháng đầu năm 2021, chiến dịch cấp 50 triệu thẻ Căn cước công dân (CCCD) gắn chip đang được Bộ Công an triển khai quyết liệt trên phạm vi toàn quốc. Với những người dân đang sinh sống, làm việc xa quê, câu hỏi lớn nhất lúc này là: Có được làm thẻ CCCD gắn chip tại nơi tạm trú không? hay bắt buộc phải vượt hàng trăm cây số về nơi đăng ký hộ khẩu thường trú?
Quy định về phân cấp giải quyết cấp thẻ CCCD
Để trả lời câu hỏi này, chúng ta cần đối chiếu với quy định tại Điều 16 Thông tư 07/2016/TT-BCA (được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 40/2019/TT-BCA). Theo đó, việc tiếp nhận hồ sơ được phân cấp như sau:
"1. Cơ quan quản lý căn cước công dân Công an cấp huyện và đơn vị hành chính tương đương tiếp nhận hồ sơ giải quyết các trường hợp cấp, đổi, cấp lại thẻ Căn cước công dân cho công dân có nơi đăng ký thường trú tại địa phương đó.
2. Cơ quan quản lý căn cước công dân Công an cấp tỉnh tiếp nhận hồ sơ cấp, đổi, cấp lại thẻ Căn cước công dân cho công dân có nơi đăng ký thường trú trong phạm vi tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương đó; các trường hợp đổi thẻ Căn cước công dân theo quy định tại điểm a, b khoản 1 Điều 23 Luật căn cước công dân và cấp lại thẻ Căn cước công dân đối với công dân có nơi đăng ký thường trú tại tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương khác."
Như vậy, về nguyên tắc, việc cấp thẻ lần đầu thường gắn liền với nơi thường trú. Tuy nhiên, pháp luật cũng mở ra cơ hội cho những người tạm trú trong các trường hợp đổi hoặc cấp lại thẻ.
Ai có thể làm CCCD gắn chip tại nơi tạm trú?
Dựa trên thực tế triển khai và quy định tại Luật Căn cước công dân 2014, khả năng làm thẻ tại nơi tạm trú phụ thuộc vào việc thông tin của bạn đã có trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư hay chưa.
Trường hợp 1: Đã được cấp CMND 12 số hoặc CCCD mã vạch
Nếu bạn đã có CMND 12 số hoặc thẻ CCCD mã vạch, điều này đồng nghĩa với việc thông tin cá nhân của bạn cơ bản đã được cập nhật trên hệ thống dữ liệu. Trong trường hợp này, bạn có thể đến Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (PC06) thuộc Công an cấp tỉnh tại bất kỳ tỉnh, thành phố nào (nơi bạn đang tạm trú) để làm thủ tục đổi sang CCCD gắn chip.
Trường hợp 2: Đang sử dụng CMND 9 số hoặc chưa từng được cấp thẻ
Đây là trường hợp khó khăn hơn. Do Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đang trong giai đoạn hoàn thiện và làm sạch dữ liệu, những người dùng CMND 9 số thường chưa có thông tin đầy đủ trên hệ thống điện tử toàn quốc. Vì vậy, cơ quan Công an nơi tạm trú sẽ không có căn cứ để đối soát thông tin gốc. Kết quả là, đa số công dân thuộc nhóm này vẫn bắt buộc phải quay về nơi đăng ký hộ khẩu thường trú để thực hiện việc cấp thẻ CCCD gắn chip lần đầu.
Tại sao cần phải làm CCCD gắn chip ngay trong năm 2021?
Việc chuyển đổi sang thẻ gắn chip không chỉ là thay đổi về hình thức mà còn là bước ngoặt trong quản lý hành chính. Thẻ mới tích hợp nhiều thông tin quan trọng, giúp người dân giảm bớt các loại giấy tờ rườm rà khi thực hiện các giao dịch dân sự hoặc thủ tục hành chính sau này.
Theo lộ trình, khi Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đi vào vận hành ổn định và thống nhất, việc cấp, đổi thẻ sẽ trở nên linh hoạt hơn rất nhiều. Lúc đó, công dân có thể đến bất kỳ cơ quan quản lý CCCD nào trên toàn quốc để làm thủ tục mà không còn phụ thuộc vào hộ khẩu.
Lời khuyên cho người dân đang tạm trú
Trước khi quyết định đi làm thẻ tại nơi tạm trú, bạn nên thực hiện các bước sau:
- Kiểm tra loại giấy tờ đang giữ: Nếu là CMND 12 số, khả năng cao bạn sẽ làm được tại nơi tạm trú.
- Liên hệ Công an khu vực: Hãy hỏi trực tiếp Cảnh sát khu vực hoặc Công an xã/phường nơi tạm trú về việc dữ liệu của bạn đã được "làm sạch" và đẩy lên hệ thống chưa.
- Chuẩn bị đầy đủ hồ sơ: Mang theo sổ hộ khẩu (bản chính), CMND/CCCD cũ và các giấy tờ chứng minh thay đổi thông tin (nếu có) để đối chiếu.
Tóm lại: Trong giai đoạn hiện tại của năm 2021, việc làm CCCD gắn chip tại nơi tạm trú chỉ thực sự thuận lợi với những người đã có thông tin trên hệ thống dữ liệu quốc gia. Với những trường hợp còn lại, việc trở về quê làm thẻ là lựa chọn an toàn nhất để đảm bảo quyền lợi và tiến độ cấp thẻ.