Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XV và đại biểu Hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp nhiệm kỳ 2021-2026 là sự kiện chính trị quan trọng của đất nước. Để đảm bảo quyền lợi và thực hiện đúng trách nhiệm công dân, mỗi cử tri cần nắm vững quy trình bỏ phiếu theo quy định của pháp luật, đặc biệt là trong bối cảnh vừa đảm bảo dân chủ, vừa an toàn phòng dịch.
Nguyên tắc "vàng" khi đi bỏ phiếu bầu cử
Theo quy định tại Điều 69 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân 2015, việc bỏ phiếu phải tuân thủ các nguyên tắc nghiêm ngặt sau đây:
- Nguyên tắc trực tiếp: Cử tri phải tự mình đi bầu cử, không được nhờ người khác bầu cử thay, trừ trường hợp vì lý do sức khỏe hoặc khuyết tật. Khi đến phòng bỏ phiếu, cử tri bắt buộc phải xuất trình Thẻ cử tri để được nhận phiếu bầu.
- Nguyên tắc phổ thông và bình đẳng: Mỗi cử tri có quyền bỏ một phiếu bầu đại biểu Quốc hội và một phiếu bầu đại biểu HĐND tương ứng với mỗi cấp (tỉnh, huyện, xã).
- Nguyên tắc bỏ phiếu kín: Khi cử tri viết phiếu bầu, không ai được xem, kể cả thành viên Tổ bầu cử. Điều này nhằm đảm bảo sự tự do và khách quan trong việc lựa chọn người đại diện.
"Cử tri không thể tự viết được phiếu bầu thì nhờ người khác viết hộ, nhưng phải tự mình bỏ phiếu; người viết hộ phải bảo đảm bí mật phiếu bầu của cử tri. Trường hợp cử tri vì khuyết tật không tự bỏ phiếu được thì nhờ người khác bỏ phiếu vào hòm phiếu." - Trích khoản 3 Điều 69 Luật Bầu cử 2015.
Quy trình thực hiện bỏ phiếu tại khu vực bầu cử
Việc bỏ phiếu thường bắt đầu từ 7 giờ sáng và kết thúc vào 7 giờ tối cùng ngày theo quy định tại Điều 71 Luật Bầu cử 2015. Cử tri nên sắp xếp thời gian đi sớm để tránh tập trung đông người.
Trình tự bỏ phiếu cơ bản bao gồm các bước:
- Khai báo y tế và kiểm tra thân nhiệt: Đây là bước bắt buộc trong bối cảnh dịch Covid-19 năm 2021 để đảm bảo an toàn cho cộng đồng.
- Xuất trình thẻ cử tri: Cử tri đến bàn hướng dẫn để đối chiếu danh sách và nhận phiếu bầu.
- Viết phiếu bầu: Cử tri vào buồng gạch phiếu riêng biệt. Tại đây, cử tri nghiên cứu kỹ danh sách ứng cử viên để đưa ra quyết định.
- Bỏ phiếu vào hòm phiếu: Sau khi gạch phiếu xong, cử tri tự tay bỏ phiếu vào hòm phiếu theo quy định.
- Đóng dấu xác nhận: Tổ bầu cử sẽ đóng dấu “Đã bỏ phiếu” vào Thẻ cử tri và trả lại cho cử tri.
Cách ghi phiếu bầu đúng quy định và hợp lệ
Để phiếu bầu không bị coi là không hợp lệ, cử tri cần lưu ý kỹ cách gạch phiếu:
- Cách gạch tên: Nếu không tín nhiệm người ứng cử nào thì gạch ngang cả họ và tên người ứng cử đó. Đường gạch cần rõ ràng, đè lên hàng chữ họ và tên.
- Những điều cấm: Không được khoanh tròn; không đánh dấu riêng trên phiếu; không viết thêm tên người ngoài danh sách; không bầu quá số lượng đại biểu được ấn định.
- Xử lý khi viết sai: Nếu cử tri lỡ gạch nhầm hoặc làm hỏng phiếu, hãy chủ động liên hệ với Tổ bầu cử để đổi phiếu bầu mới trước khi bỏ vào hòm phiếu.
Hỗ trợ cử tri đặc biệt và hòm phiếu phụ
Pháp luật luôn tạo điều kiện tối đa để mọi công dân đều có thể thực hiện quyền bầu cử. Đối với những cử tri ốm đau, già yếu, khuyết tật hoặc đang trong khu vực cách ly y tế không thể đến phòng bỏ phiếu, Tổ bầu cử sẽ mang hòm phiếu phụ và phiếu bầu đến tận chỗ ở hoặc nơi điều trị để cử tri thực hiện quyền bầu cử.
Việc thực hiện đúng hướng dẫn không chỉ giúp cuộc bầu cử diễn ra thành công tốt đẹp mà còn thể hiện ý thức trách nhiệm của mỗi công dân đối với việc xây dựng bộ máy chính quyền địa phương vững mạnh trong nhiệm kỳ 2021-2026.