Bước sang năm 2021, hệ thống pháp luật về đăng ký doanh nghiệp và hộ kinh doanh tại Việt Nam có những thay đổi mang tính bước ngoặt. Một trong những điểm đáng chú ý nhất là việc nới lỏng các điều kiện và mở rộng đối tượng không bắt buộc phải thực hiện thủ tục đăng ký kinh doanh, giúp giảm bớt gánh nặng hành chính cho những người kinh doanh nhỏ lẻ.
Căn cứ pháp lý mới về hộ kinh doanh từ đầu năm 2021
Kể từ ngày 04/01/2021, Nghị định 01/2021/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp chính thức có hiệu lực, thay thế cho Nghị định 78/2015/NĐ-CP trước đây. Tại Điều 79 Nghị định 01/2021/NĐ-CP, Chính phủ đã quy định rõ ràng về khái niệm hộ kinh doanh và các trường hợp ngoại lệ.
"2. Hộ gia đình sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp, làm muối và những người bán hàng rong, quà vặt, buôn chuyến, kinh doanh lưu động, kinh doanh thời vụ, làm dịch vụ có thu nhập thấp không phải đăng ký hộ kinh doanh, trừ trường hợp kinh doanh các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương quy định mức thu nhập thấp áp dụng trên phạm vi địa phương."
Danh sách 05 nhóm đối tượng không phải đăng ký kinh doanh
Dựa trên quy định tại khoản 2 Điều 79 Nghị định 01/2021/NĐ-CP, chúng ta có thể phân loại cụ thể các trường hợp được miễn thủ tục này như sau:
- Hộ gia đình sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp, làm muối: Đây là nhóm đối tượng chủ yếu ở khu vực nông thôn, thực hiện các hoạt động sản xuất cơ bản gắn liền với đất đai và mặt nước.
- Người bán hàng rong, quà vặt: Những cá nhân thực hiện việc bán hàng không có địa điểm cố định hoặc bán các loại đồ ăn, thức uống nhẹ trên đường phố.
- Người buôn chuyến, kinh doanh lưu động: Những người mua hàng từ nơi này sang nơi khác bán hoặc di chuyển phương tiện bán hàng liên tục.
- Người kinh doanh thời vụ: Đây là điểm mới được bổ sung so với quy định cũ. Những người chỉ kinh doanh vào một thời điểm nhất định trong năm (ví dụ: bán bánh Trung thu, bán hoa Tết) sẽ không cần phải đăng ký hộ kinh doanh.
- Người làm dịch vụ có thu nhập thấp: Mức thu nhập thấp này sẽ do UBND cấp tỉnh quy định cụ thể để phù hợp với tình hình kinh tế - xã hội của từng địa phương.
Điều kiện về năng lực hành vi dân sự khi thành lập hộ kinh doanh
Bên cạnh các trường hợp được miễn, đối với những cá nhân muốn chính thức thành lập hộ kinh doanh, pháp luật cũng đặt ra những tiêu chuẩn khắt khe về năng lực hành vi. Theo quy định của Bộ luật dân sự 2015, người thành lập hộ kinh doanh phải là công dân Việt Nam có năng lực hành vi dân sự đầy đủ.
Các trường hợp KHÔNG ĐƯỢC thành lập hộ kinh doanh bao gồm:
- Người chưa thành niên, người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự.
- Người bị mất năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi.
- Người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự, đang chấp hành hình phạt tù hoặc bị tòa án cấm hành nghề.
Việc nắm rõ các quy định này không chỉ giúp người dân tự tin hơn trong hoạt động sinh kế mà còn đảm bảo tuân thủ đúng các quy định của pháp luật về quản lý kinh tế trong bối cảnh mới của năm 2021.