Trong không khí chuẩn bị cho ngày hội lớn của toàn dân, việc xác định số lượng và cơ cấu đại biểu đóng vai trò then chốt để đảm bảo tính đại diện và quyền lực của cơ quan đại biểu cao nhất. Theo tinh thần của Nghị quyết 1185/NQ-UBTVQH14, tổng số đại biểu Quốc hội khóa XV được ấn định là 500 người, một con số mang tính kế thừa và đảm bảo sự tinh gọn, hiệu quả trong hoạt động của Quốc hội.
Con số 500 đại biểu: Sự tính toán khoa học và thực tiễn
Việc xác định tổng số 500 đại biểu không chỉ đơn thuần là một con số thống kê, mà là kết quả của quá trình nghiên cứu kỹ lưỡng dựa trên quy định của Luật Tổ chức Quốc hội. Cụ thể, tại Điều 1 Nghị quyết 1185/NQ-UBTVQH14 đã nêu rõ:
Tổng số đại biểu Quốc hội khóa XV là 500 người.
Sự phân bổ này nhằm đảm bảo Quốc hội có đủ đại diện từ mọi tầng lớp nhân dân, từ các cơ quan Trung ương đến từng địa phương xa xôi nhất, đồng thời tạo điều kiện cho việc thảo luận và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước một cách dân chủ và tập trung.
Cơ cấu đại biểu Trung ương: Tăng cường tính chuyên nghiệp
Một trong những điểm nhấn quan trọng trong cơ cấu khóa XV là việc phân bổ 207 đại biểu cho các cơ quan Trung ương, chiếm tỷ lệ 41,4%. Đây là lực lượng nòng cốt, đảm bảo tính chuyên sâu trong công tác lập pháp và giám sát tối cao. Theo khoản 1 Điều 2 Nghị quyết 1185/NQ-UBTVQH14, cơ cấu này bao gồm:
- Các cơ quan Đảng: 10 đại biểu.
- Cơ quan Chủ tịch nước: 03 đại biểu.
- Các cơ quan của Quốc hội, Văn phòng Quốc hội: 133 đại biểu (chiếm tỷ lệ lớn nhất với 26,6%).
- Chính phủ và các cơ quan thuộc Chính phủ: 15 đại biểu.
- Lực lượng vũ trang: 14 đại biểu (Quân đội 12, Công an 02).
Việc tăng số lượng đại biểu hoạt động chuyên trách tại các cơ quan của Quốc hội là bước đi chiến lược nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của Quốc hội trong nhiệm kỳ mới.
Đại biểu địa phương: Gần dân, sát cánh cùng cơ sở
Với 293 đại biểu (chiếm 58,6%), lực lượng đại biểu ở địa phương đóng vai trò là cầu nối trực tiếp giữa cử tri và Quốc hội. Khoản 2 Điều 2 Nghị quyết 1185/NQ-UBTVQH14 chia rõ thành hai nhóm:
1. Cơ cấu định hướng (220 đại biểu)
Đây là khung cứng để các tỉnh, thành phố làm căn cứ giới thiệu người ứng cử, bao gồm lãnh đạo chủ chốt địa phương, đại biểu chuyên trách tại Đoàn đại biểu Quốc hội, và đại diện các tổ chức chính trị - xã hội như Mặt trận Tổ quốc, Công đoàn, Hội Phụ nữ...
2. Cơ cấu hướng dẫn (73 đại biểu)
Đây là phần linh hoạt để đảm bảo tính đa dạng. Các địa phương sẽ giới thiệu những cá nhân tiêu biểu từ các ngành khoa học, y tế, giáo dục, văn hóa... Đặc biệt, pháp luật yêu cầu phải quan tâm đến tỷ lệ phụ nữ, người dân tộc thiểu số, người ngoài Đảng và người trẻ tuổi.
Các chỉ tiêu kết hợp: Đảm bảo tính toàn diện
Bên cạnh số lượng tuyệt đối, Quốc hội khóa XV còn chú trọng đến các chỉ tiêu kết hợp để đảm bảo tiếng nói của mọi thành phần xã hội. Theo khoản 3 Điều 2 Nghị quyết 1185/NQ-UBTVQH14:
- Đại biểu là phụ nữ: Phải đạt ít nhất 35% trong danh sách ứng cử.
- Đại biểu người dân tộc thiểu số: Ít nhất 18% trong danh sách ứng cử.
- Đại biểu trẻ tuổi (dưới 40 tuổi): Phấn đấu đạt khoảng 10%.
- Đại biểu là người ngoài Đảng: Từ 5% đến 10%.
Việc thực hiện nghiêm túc các quy định tại Nghị quyết 1185/NQ-UBTVQH14 chính là nền tảng để chúng ta bầu ra một Quốc hội khóa XV thực sự là của dân, do dân và vì dân, đáp ứng kỳ vọng của cử tri cả nước trong giai đoạn phát triển mới.