Trách nhiệm chốt sổ bảo hiểm xã hội: Không phải là sự ban ơn!
Nhiều người lao động lầm tưởng rằng việc chốt sổ bảo hiểm xã hội (BHXH) là một sự "ưu ái" từ phía doanh nghiệp. Tuy nhiên, theo quy định của pháp luật, đây là nghĩa vụ bắt buộc của người sử dụng lao động khi chấm dứt hợp đồng lao động.
Cụ thể, căn cứ khoản 3 Điều 48 Bộ luật Lao động 2019, khi hợp đồng lao động chấm dứt, người sử dụng lao động có trách nhiệm:
"3. Người sử dụng lao động có trách nhiệm sau đây:a) Hoàn thành thủ tục xác nhận thời gian đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp và trả lại cùng với bản chính giấy tờ khác nếu người sử dụng lao động đã giữ của người lao động;"
Như vậy, việc xác nhận thời gian đóng BHXH (thường gọi là chốt sổ) là trách nhiệm của công ty cũ. Nếu đơn vị này cố tình gây khó dễ, họ có thể đối mặt với mức xử phạt hành chính không hề nhỏ. Theo khoản 1 Điều 11 Nghị định 28/2020/NĐ-CP, mức phạt có thể dao động từ 01 đến 20 triệu đồng tùy vào số lượng người lao động bị vi phạm.
Chưa chốt sổ ở nơi cũ, sang nơi mới có được đóng tiếp?
Đây là nỗi lo lắng lớn nhất của những "tân binh" tại các doanh nghiệp mới. Tin vui là hiện nay, Luật Bảo hiểm xã hội 2014 và các văn bản hướng dẫn thi hành không có bất kỳ điều khoản nào cấm người lao động tham gia BHXH tại công ty mới khi chưa chốt sổ tại công ty cũ.
Dựa trên khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, chỉ cần bạn ký kết hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên, bạn đã thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.
Về mặt thủ tục, khi bắt đầu công việc mới, bạn chỉ cần cung cấp mã số BHXH của mình cho bộ phận nhân sự để họ thực hiện báo tăng lao động. Theo quy trình tại Quyết định 595/QĐ-BHXH, người lao động đã có mã số BHXH chỉ cần kê khai thông tin vào Mẫu TK1-TS. Việc đóng nối BHXH sẽ được thực hiện dựa trên mã số này, bất kể cuốn sổ vật lý của bạn đang nằm ở đâu.
"Nút thắt" thực sự: Công ty cũ chưa báo giảm lao động
Dù luật không cấm đóng nối, nhưng có một rào cản kỹ thuật mà người lao động cần lưu ý: Báo giảm lao động.
Nếu bạn đã nghỉ việc nhưng công ty cũ chưa thực hiện thủ tục báo giảm lao động lên cơ quan BHXH, hệ thống sẽ ghi nhận bạn vẫn đang làm việc và đóng bảo hiểm tại đó. Khi công ty mới thực hiện báo tăng, hệ thống sẽ báo lỗi do một người không thể đóng BHXH bắt buộc tại hai nơi cùng lúc cho cùng một khoảng thời gian (trừ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp).
Theo khoản 1 Điều 42 Quyết định 595/QĐ-BHXH, người lao động có từ 02 hợp đồng lao động trở lên thì đóng BHXH, BHTN theo hợp đồng lao động giao kết đầu tiên. Do đó, nếu công ty cũ chưa báo giảm, công ty mới sẽ không thể đóng BHXH cho bạn được.
Lời khuyên cho người lao động
Để quá trình chuyển việc diễn ra suôn sẻ, bạn nên thực hiện các bước sau:
- Yêu cầu quyết định thôi việc: Đây là bằng chứng pháp lý quan trọng nhất để chứng minh quan hệ lao động đã chấm dứt.
- Kiểm tra tình trạng đóng BHXH: Bạn có thể tra cứu trực tuyến hoặc qua ứng dụng VssID để xem công ty cũ đã báo giảm và chốt sổ đến thời điểm nào chưa.
- Khiếu nại nếu cần: Nếu công ty cũ cố tình không chốt sổ hoặc không báo giảm, hãy gửi đơn khiếu nại đến Ban giám đốc công ty hoặc nhờ sự can thiệp của Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội nơi công ty đặt trụ sở.
Tóm lại, việc chưa cầm trên tay cuốn sổ BHXH đã chốt không ngăn cản bạn tiếp tục hành trình nghề nghiệp và đóng bảo hiểm tại công ty mới. Điều quan trọng là công ty cũ phải hoàn thành thủ tục báo giảm lao động. Hãy chủ động nắm bắt luật pháp để tự tin bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình trong năm 2021 này.