Luật Phòng, chống ma túy 2021 được Quốc hội thông qua ngày 30/03/2021 và chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2022. Đây là văn bản pháp lý quan trọng, thay thế cho các quy định cũ nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý người nghiện và đẩy mạnh các biện pháp cai nghiện ma túy trong tình hình mới.
4 trường hợp áp dụng biện pháp cai nghiện bắt buộc
Theo quy định tại Điều 32 Luật Phòng, chống ma túy 2021, người nghiện ma túy từ đủ 18 tuổi trở lên sẽ bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc theo quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính khi thuộc một trong các trường hợp cụ thể sau đây:
- Thứ nhất: Người nghiện ma túy không đăng ký, không thực hiện hoặc tự ý chấm dứt các hình thức cai nghiện ma túy tự nguyện theo quy định.
- Thứ hai: Trong quá trình đang thực hiện cai nghiện ma túy tự nguyện nhưng lại bị cơ quan chức năng phát hiện tiếp tục sử dụng trái phép chất ma túy.
- Thứ ba: Đối với người nghiện các chất dạng thuốc phiện: Không đăng ký, không thực hiện hoặc tự ý chấm dứt điều trị bằng thuốc thay thế; hoặc bị chấm dứt điều trị do vi phạm nghiêm trọng các quy định về điều trị nghiện.
- Thứ tư: Người đã hoàn thành chương trình cai nghiện và đang trong thời gian quản lý sau cai nghiện ma túy nhưng lại có hành vi tái nghiện.
Quy định mới về xét nghiệm chất ma túy trong cơ thể
Bên cạnh việc xác định các đối tượng phải đi cai nghiện bắt buộc, Luật Phòng, chống ma túy 2021 cũng quy định rất chặt chẽ về việc xét nghiệm chất ma túy. Tại Điều 22, việc xét nghiệm được thực hiện đối với các nhóm đối tượng sau:
"1. Xét nghiệm chất ma túy trong cơ thể được thực hiện đối với người thuộc trường hợp sau đây:
a) Người bị phát hiện sử dụng trái phép chất ma túy;
b) Người mà cơ quan, người có thẩm quyền có căn cứ cho rằng có hành vi sử dụng trái phép chất ma túy;
c) Người sử dụng trái phép chất ma túy đang trong thời hạn quản lý;
d) Người đang trong thời gian bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính giáo dục tại xã, phường, thị trấn do có hành vi sử dụng trái phép chất ma túy; đang cai nghiện ma túy; đang điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế; đang trong thời hạn quản lý sau cai nghiện ma túy."
Việc xét nghiệm này không chỉ nhằm mục đích xử phạt mà còn là căn cứ quan trọng để cơ quan chức năng phân loại, quản lý và đưa ra lộ trình cai nghiện phù hợp cho từng cá nhân. Kết quả xét nghiệm dương tính sẽ được gửi ngay đến Chủ tịch UBND cấp xã nơi người đó cư trú để có biện pháp xử lý kịp thời theo quy định tại khoản 2 Điều 22.
Lời khuyên pháp lý
Với những quy định mới chặt chẽ hơn, người nghiện ma túy và gia đình cần chủ động đăng ký cai nghiện tự nguyện để nhận được sự hỗ trợ tốt nhất từ Nhà nước và cộng đồng. Việc tự ý chấm dứt cai nghiện hoặc tái nghiện trong thời gian quản lý sẽ dẫn đến việc bị áp dụng biện pháp bắt buộc, gây ảnh hưởng lớn đến quyền tự do và quá trình tái hòa nhập của cá nhân.