Chỉ còn ít ngày nữa, Luật Cư trú 2020 sẽ chính thức có hiệu lực (từ ngày 01/7/2021). Đây là một trong những đạo luật nhận được sự quan tâm đặc biệt của dư luận bởi nó trực tiếp thay đổi phương thức quản lý dân cư từ thủ công bằng giấy tờ sang công nghệ số hiện đại. Câu hỏi lớn nhất mà nhiều người dân đặt ra lúc này là: Liệu cuốn Sổ hộ khẩu giấy có còn giá trị và khi đi làm các thủ tục như khai sinh, nhập học cho con có cần phải mang theo sổ hay không?
1. "Số phận" của Sổ hộ khẩu giấy sau cột mốc 01/7/2021
Theo quy định chuyển tiếp tại Điều 38 Luật Cư trú 2020, Sổ hộ khẩu và Sổ tạm trú đã được cấp vẫn tiếp tục được sử dụng và có giá trị như giấy tờ, tài liệu xác nhận về cư trú cho đến hết ngày 31/12/2022. Tuy nhiên, có những thay đổi quan trọng mà người dân cần lưu ý ngay từ ngày 01/7/2021:
- Không cấp mới, cấp lại: Cơ quan đăng ký cư trú sẽ dừng hoàn toàn việc cấp mới hoặc cấp lại Sổ hộ khẩu, Sổ tạm trú giấy. Mọi thông tin đăng ký mới sẽ được cập nhật trực tiếp vào Cơ sở dữ liệu về cư trú.
- Thu hồi sổ khi có thay đổi thông tin: Khi công dân thực hiện các thủ tục đăng ký cư trú dẫn đến thay đổi thông tin trong Sổ hộ khẩu, Sổ tạm trú đã cấp, cơ quan đăng ký cư trú có trách nhiệm thu hồi sổ, thực hiện điều chỉnh thông tin trong Cơ sở dữ liệu và không cấp lại sổ mới.
- Ưu tiên thông tin số: Trong trường hợp thông tin trên sổ giấy khác với thông tin trong Cơ sở dữ liệu về cư trú thì thông tin trong Cơ sở dữ liệu sẽ được sử dụng làm căn cứ pháp lý.
"Kể từ ngày Luật này có hiệu lực thi hành, Sổ hộ khẩu, Sổ tạm trú đã được cấp vẫn được sử dụng và có giá trị như giấy tờ, tài liệu xác nhận về cư trú theo quy định của Luật này cho đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2022..." - Trích khoản 3 Điều 38 Luật Cư trú 2020.
2. Đi đăng ký khai sinh, xin học cho con... có cần mang Sổ hộ khẩu?
Việc có cần mang Sổ hộ khẩu hay không sẽ phụ thuộc vào tình trạng sổ của gia đình bạn tại thời điểm thực hiện thủ tục:
Trường hợp 1: Gia đình vẫn còn giữ Sổ hộ khẩu giấy
Nếu sổ của bạn chưa bị thu hồi (do chưa làm thủ tục thay đổi thông tin cư trú sau ngày 01/7/2021), bạn vẫn cần mang theo Sổ hộ khẩu để xuất trình khi thực hiện các thủ tục hành chính như đăng ký khai sinh, xin học cho con, đăng ký kết hôn... Cuốn sổ này vẫn là tài liệu hợp pháp để chứng minh nơi thường trú của công dân cho đến hết năm 2022.
Trường hợp 2: Gia đình đã bị thu hồi sổ hoặc đăng ký mới sau 01/7/2021
Đối với những trường hợp này, người dân sẽ không còn cuốn sổ đỏ trên tay. Thay vào đó, thông tin cư trú đã được số hóa hoàn toàn. Khi đi làm thủ tục hành chính, người dân không cần (và cũng không có) sổ để mang theo. Thay vào đó, cơ quan nhà nước sẽ khai thác thông tin trực tiếp từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
3. Cách thức chứng minh cư trú khi không còn Sổ hộ khẩu giấy
Để tạo điều kiện thuận lợi cho người dân trong giai đoạn chuyển đổi, Nghị định 37/2021/NĐ-CP đã quy định cụ thể các phương thức khai thác thông tin trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Người dân có thể sử dụng các cách sau để chứng minh cư trú thay cho sổ giấy:
- Sử dụng thẻ Căn cước công dân gắn chip: Đây là thiết bị lưu trữ thông tin cư trú quan trọng nhất. Các cơ quan hành chính có thiết bị đọc chip sẽ dễ dàng xác nhận thông tin của bạn.
- Giấy xác nhận thông tin về cư trú: Người dân có thể yêu cầu cơ quan đăng ký cư trú cấp giấy này để sử dụng trong các giao dịch cần thiết.
- Tra cứu trực tuyến: Thông qua Cổng dịch vụ công quốc gia hoặc Cổng dịch vụ công Bộ Công an, người dân có thể tự tra cứu và in thông tin của mình.
- Sử dụng ứng dụng VNeID: Khi tài khoản định danh điện tử được kích hoạt, thông tin cư trú sẽ hiển thị ngay trên ứng dụng điện thoại.
Lời khuyên pháp lý: Trong giai đoạn đầu thực hiện Luật Cư trú 2020, nếu gia đình bạn vẫn còn Sổ hộ khẩu giấy, hãy giữ gìn cẩn thận và mang theo khi làm thủ tục để tránh các rắc rối phát sinh do hệ thống hạ tầng công nghệ tại một số địa phương có thể chưa đồng bộ hoàn toàn. Nếu đã bị thu hồi sổ, hãy chủ động đăng ký tài khoản định danh điện tử để việc giao dịch trở nên thuận tiện nhất.
Nếu còn vướng mắc về các thủ tục cư trú mới, quý khách vui lòng liên hệ tổng đài hỗ trợ pháp luật để được tư vấn chi tiết.