Trong cuộc sống hàng ngày, không hiếm trường hợp quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức bị xâm phạm dẫn đến thiệt hại về tài sản, sức khỏe hay danh dự. Tuy nhiên, không phải ai cũng nắm rõ quy trình pháp lý để bảo vệ quyền lợi của mình. Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn chi tiết thủ tục khởi kiện đòi bồi thường thiệt hại theo quy định mới nhất năm 2021.
Luật sư tư vấn quy trình khởi kiện đòi bồi thường thiệt hại (ảnh minh họa)
1. Nguyên tắc bồi thường thiệt hại: Có phải luôn được bồi thường toàn bộ?
Theo quy định tại Điều 13 Bộ luật Dân sự 2015, cá nhân, pháp nhân có quyền dân sự bị xâm phạm được bồi thường toàn bộ thiệt hại. Đây là nguyên tắc cơ bản nhằm khôi phục tình trạng ban đầu cho người bị thiệt hại.
Tuy nhiên, pháp luật cũng dự liệu các trường hợp ngoại lệ. Cụ thể, người gây thiệt hại có thể được giảm mức bồi thường nếu do lỗi vô ý mà thiệt hại quá lớn so với khả năng kinh tế của mình. Ngược lại, nếu bên bị thiệt hại cũng có lỗi trong việc gây ra thiệt hại thì người gây thiệt hại chỉ phải bồi thường phần thiệt hại tương ứng với mức độ lỗi của mình.
Trích dẫn Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015: 1. Người nào có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường, trừ trường hợp Bộ luật này, luật khác có liên quan quy định khác... 2. Người gây thiệt hại không phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong trường hợp thiệt hại phát sinh là do sự kiện bất khả kháng hoặc hoàn toàn do lỗi của bên bị thiệt hại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác.
2. Hồ sơ khởi kiện đòi bồi thường thiệt hại cần những gì?
Để yêu cầu Tòa án giải quyết, người khởi kiện cần chuẩn bị một bộ hồ sơ đầy đủ và chặt chẽ. Căn cứ Điều 189 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, hồ sơ bao gồm:
- Đơn khởi kiện: Phải theo mẫu quy định, ghi rõ thông tin người khởi kiện, người bị kiện và nội dung yêu cầu cụ thể.
- Tài liệu về nhân thân: Bản sao Chứng minh nhân dân/Căn cước công dân, sổ hộ khẩu của người khởi kiện.
- Chứng cứ chứng minh thiệt hại: Đây là phần quan trọng nhất. Bạn cần cung cấp hóa đơn viện phí (nếu thiệt hại về sức khỏe), biên bản định giá tài sản (nếu thiệt hại về tài sản), hoặc các bằng chứng về việc bị xúc phạm danh dự, nhân phẩm.
Hồ sơ khởi kiện cần được chuẩn bị kỹ lưỡng với đầy đủ chứng cứ (ảnh minh họa)
3. Thẩm quyền giải quyết của Tòa án
Việc xác định đúng Tòa án có thẩm quyền giúp bạn tiết kiệm thời gian và tránh bị trả lại đơn. Theo quy định tại khoản 6 Điều 26 và Điều 35 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015:
- Cấp Tòa án: Thông thường là Tòa án nhân dân cấp huyện nơi bị đơn cư trú hoặc làm việc.
- Lựa chọn của nguyên đơn: Trong một số trường hợp đặc biệt tại Điều 39, nếu tranh chấp phát sinh từ hoạt động của chi nhánh tổ chức thì nguyên đơn có thể chọn Tòa án nơi tổ chức đó có trụ sở hoặc nơi chi nhánh có trụ sở để giải quyết.
4. Quy trình và thời gian giải quyết vụ án
Một vụ án dân sự về bồi thường thiệt hại thường trải qua các giai đoạn sau:
- Nộp đơn và thụ lý: Tòa án xem xét đơn trong vòng 03 ngày làm việc. Nếu đủ điều kiện, Thẩm phán thông báo nộp tạm ứng án phí.
- Chuẩn bị xét xử: Thời hạn này thường từ 04 đến 06 tháng. Trong giai đoạn này, Tòa án sẽ tiến hành hòa giải, thu thập chứng cứ và định giá tài sản (nếu cần).
- Mở phiên tòa: Trong vòng 01 tháng kể từ ngày có quyết định đưa vụ án ra xét xử, Tòa án phải mở phiên tòa sơ thẩm.
5. Chi phí khởi kiện: Án phí được tính thế nào?
Án phí là vấn đề mà nhiều người quan tâm. Theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14, án phí dân sự được chia làm hai loại:
- Án phí không có giá ngạch: Áp dụng khi yêu cầu bồi thường không thể xác định được bằng một số tiền cụ thể (ví dụ bồi thường danh dự). Mức phí thường là 300.000 đồng.
- Án phí có giá ngạch: Áp dụng khi yêu cầu bồi thường một số tiền cụ thể. Mức phí sẽ tính theo tỷ lệ phần trăm của giá trị tài sản tranh chấp.
Lời khuyên pháp lý: Trước khi khởi kiện, các bên nên ưu tiên phương án thương lượng và hòa giải. Việc khởi kiện tại Tòa án nên là lựa chọn cuối cùng khi các nỗ lực thỏa thuận không thành công, nhằm đảm bảo tối ưu hóa thời gian và chi phí cho cả hai bên.