Vấn đề sắp xếp, sáp nhập các đơn vị hành chính (ĐVHC) cấp tỉnh đang trở thành tâm điểm chú ý khi Bộ Nội vụ đang hoàn thiện dự thảo sửa đổi, bổ sung Nghị quyết 1211/2016/UBTVQH13 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Đây là bước đi quan trọng nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước theo đúng tinh thần của Đảng và Nhà nước.
Bản đồ hành chính Việt Nam với các ranh giới đơn vị cấp tỉnh (ảnh minh họa)
Bối cảnh mới từ dự thảo sửa đổi Nghị quyết 1211
Theo dự thảo mới nhất (tính đến tháng 7/2021), các ĐVHC không đạt chuẩn về quy mô dân số và diện tích tự nhiên sẽ phải tiến hành nhập hoặc sắp xếp lại. Tuy nhiên, pháp luật cũng dự liệu các trường hợp đặc thù không bắt buộc phải sáp nhập để đảm bảo tính ổn định và các yếu tố lịch sử, văn hóa, an ninh quốc phòng.
Cụ thể, các trường hợp được "đặc cách" bao gồm:
- ĐVHC cấp huyện, xã đã thực hiện sắp xếp trong giai đoạn 2019-2021.
- Các ĐVHC có vị trí địa lý biệt lập như hải đảo, cù lao.
- ĐVHC có tiêu chuẩn quy mô dân số hoặc diện tích tự nhiên từ 200% trở lên so với mức tiêu chuẩn.
- Trường hợp đặc biệt nhằm bảo vệ chủ quyền quốc gia, quốc phòng, an ninh hoặc bảo tồn di sản văn hóa, lịch sử cấp quốc gia.
Các cơ quan chức năng đang tích cực thảo luận về phương án sắp xếp đơn vị hành chính (ảnh minh họa)
Chi tiết bảng tiêu chuẩn mới về dân số và diện tích
Dưới đây là bảng so sánh các tiêu chí quan trọng được quy định tại Nghị quyết 1211/2016/UBTVQH13 và các đề xuất mới trong dự thảo:
| Tiêu chí | Quy mô dân số | Diện tích tự nhiên |
|---|---|---|
| Tỉnh miền núi, vùng cao | Từ 900.000 người trở lên | Từ 8.000 km2 trở lên |
| Tỉnh đồng bằng | Từ 1,4 triệu người trở lên | Từ 5.000 km2 trở lên |
| Thành phố trực thuộc Trung ương | Từ 1,5 triệu người trở lên | Từ 1.500 km2 trở lên |
Danh sách 20 tỉnh, thành phố dự kiến thuộc diện sáp nhập
Dựa trên các tiêu chuẩn khắt khe về diện tích và dân số, nhiều địa phương hiện đang nằm trong diện "báo động" cần phải sắp xếp lại. Theo các số liệu thống kê và phân tích từ các cơ quan chuyên môn, có hai nhóm tỉnh thành chính có nguy cơ bị sáp nhập:
Nhóm 1: 10 tỉnh, thành phố không đạt chuẩn về diện tích tự nhiên
Đây là những địa phương có diện tích nhỏ, không đáp ứng được không gian phát triển theo quy định mới, bao gồm:
- Bắc Ninh
- Hà Nam
- Hưng Yên
- Vĩnh Phúc
- TP. Đà Nẵng
- Ninh Bình
- TP. Cần Thơ
- Vĩnh Long
- Thái Bình
- Nam Định
Nhóm 2: 10 tỉnh, thành phố không đạt chuẩn về quy mô dân số
Dựa trên số liệu dân cư năm 2019, các tỉnh sau đây có dân số thấp, khó đảm bảo nguồn lực phát triển kinh tế - xã hội tập trung:
- Bắc Kạn
- Lai Châu
- Cao Bằng
- Kon Tum
- Ninh Thuận
- Điện Biên
- Đắk Nông
- Quảng Trị
- Lào Cai
- Hậu Giang
Việc sáp nhập không chỉ đơn thuần là phép cộng về mặt địa lý mà còn đòi hỏi sự tính toán kỹ lưỡng về bộ máy cán bộ, tâm tư nguyện vọng của nhân dân và các đặc thù về kinh tế vùng miền. Chính phủ và các địa phương đang nỗ lực xây dựng lộ trình bài bản để việc sắp xếp diễn ra thuận lợi, tạo động lực mới cho sự phát triển bền vững.