Việc đăng ký thường trú (nhập hộ khẩu) cho con trẻ là một trong những thủ tục hành chính quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi về giáo dục, y tế và an sinh xã hội của trẻ. Kể từ ngày 01/07/2021, khi Luật Cư trú 2020 chính thức có hiệu lực, các quy định về việc nhập hộ khẩu cho cháu về ở với người thân đã có nhiều thay đổi đáng chú ý, đơn giản hóa thủ tục nhưng vẫn đảm bảo tính chặt chẽ trong quản lý dân cư.
1. Trường hợp nhập hộ khẩu cho cháu về cùng ông bà nội, ông bà ngoại
Đây là tình huống phổ biến nhất trong thực tế, đặc biệt là khi cha mẹ đi làm xa hoặc muốn con cái có điều kiện học tập tốt hơn tại nơi ông bà cư trú. Theo quy định tại khoản 2 Điều 20 Luật Cư trú 2020, công dân được đăng ký thường trú tại chỗ ở hợp pháp không thuộc quyền sở hữu của mình khi được chủ hộ và chủ sở hữu chỗ ở hợp pháp đó đồng ý trong các trường hợp sau:
"Người chưa thành niên được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý hoặc không còn cha, mẹ về ở với ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột, bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; người mất năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi, người khuyết tật nặng hoặc khuyết tật đặc biệt nặng về ở với ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột, bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột, người giám hộ"
Như vậy, nếu cháu là người chưa thành niên (dưới 18 tuổi), chỉ cần có sự đồng ý của cha mẹ (hoặc người giám hộ) và sự đồng ý của ông bà (với tư cách là chủ hộ/chủ sở hữu nhà) là có thể tiến hành thủ tục nhập khẩu.
Hồ sơ cần chuẩn bị:
- Tờ khai thay đổi thông tin cư trú (Mẫu CT01 ban hành kèm theo Thông tư 56/2021/TT-BCA), trong đó ghi rõ ý kiến đồng ý của chủ hộ và chủ sở hữu chỗ ở hợp pháp.
- Giấy tờ chứng minh quan hệ huyết thống: Giấy khai sinh của cháu (để chứng minh quan hệ với bố/mẹ) và Giấy khai sinh của bố/mẹ cháu (để chứng minh quan hệ với ông bà).
- Trường hợp thông tin quan hệ đã có trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư thì không cần xuất trình các giấy tờ này.
2. Nhập hộ khẩu cho cháu về cùng cô, dì, chú, bác, cậu ruột
Tương tự như trường hợp về với ông bà, Luật Cư trú 2020 cũng tạo điều kiện cho cháu về ở với anh, chị, em ruột hoặc bác, chú, cậu, cô, dì ruột. Điều kiện tiên quyết vẫn là sự đồng ý của các bên liên quan và sự xác nhận về chỗ ở hợp pháp.
Đối với trường hợp cháu đã thành niên (từ đủ 18 tuổi trở lên), việc nhập khẩu về nhà người thân sẽ không áp dụng theo diện "người chưa thành niên về ở với thân nhân" mà sẽ chuyển sang diện chỗ ở hợp pháp do thuê, mượn, ở nhờ theo quy định tại khoản 3 Điều 20 Luật Cư trú 2020. Khi đó, ngoài sự đồng ý của chủ nhà, cháu cần đảm bảo điều kiện về diện tích nhà ở tối thiểu do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quy định (không thấp hơn 08m2 sàn/người).
3. Quy trình và thời gian giải quyết thủ tục
Theo quy định tại Điều 21 Luật Cư trú 2020, trình tự thực hiện như sau:
Bước 1: Nộp hồ sơ. Người đăng ký nộp hồ sơ tại Công an cấp xã (xã, phường, thị trấn) nơi dự kiến thường trú.
Bước 2: Tiếp nhận và kiểm tra. Cán bộ tiếp nhận kiểm tra tính pháp lý và nội dung hồ sơ. Nếu hồ sơ đủ điều kiện thì cấp phiếu tiếp nhận; nếu thiếu thì hướng dẫn bổ sung.
Bước 3: Thẩm định và cập nhật. Trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ hợp lệ, cơ quan đăng ký cư trú có trách nhiệm thẩm định, cập nhật thông tin về nơi thường trú mới của người đăng ký vào Cơ sở dữ liệu về cư trú và thông báo cho người đăng ký về việc đã cập nhật thông tin.
Lưu ý quan trọng: Từ ngày 01/07/2021, cơ quan Công an không cấp mới Sổ hộ khẩu giấy. Mọi thông tin cư trú được quản lý và cập nhật trên hệ thống điện tử. Khi hoàn tất thủ tục, người dân có thể yêu cầu cấp Xác nhận thông tin về cư trú nếu cần thiết để thực hiện các giao dịch khác.
Việc nắm vững các quy định tại Luật Cư trú 2020 sẽ giúp quý khách hàng tiết kiệm thời gian và công sức khi thực hiện các thủ tục hành chính cho người thân trong gia đình.