Hệ thống dự bị đại học từ lâu đã đóng vai trò là "cầu nối" quan trọng, giúp học sinh vùng sâu, vùng xa và đồng bào dân tộc thiểu số có cơ hội tiếp cận giáo dục đại học một cách công bằng hơn. Trong bối cảnh đổi mới giáo dục năm 2021, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đề xuất một dự thảo quy chế tuyển sinh mới, hứa hẹn sẽ tạo ra những bước ngoặt lớn cho các đối tượng ưu tiên, đặc biệt là việc mở rộng diện tuyển thẳng và siết chặt các quy định về xét tuyển để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả.
Mở rộng cánh cửa tuyển thẳng cho thí sinh cử tuyển và dân tộc thiểu số
Điểm nhấn đáng chú ý nhất trong dự thảo lần này chính là việc bổ sung và làm rõ các đối tượng được tuyển thẳng vào hệ dự bị đại học. Nếu như trước đây, theo quy định tại Thông tư 26/2016/TT-BGDĐT, đối tượng tuyển thẳng chủ yếu tập trung vào thí sinh dân tộc thiểu số rất ít người đã tốt nghiệp trung học phổ thông (THPT), thì nay danh sách này đã được Bộ Giáo dục đề xuất mở rộng đáng kể nhằm thực hiện các chính sách ưu tiên của Nhà nước.
Cụ thể, dự thảo đề xuất hai nhóm đối tượng chính được hưởng đặc quyền tuyển thẳng:
- Thí sinh dân tộc thiểu số rất ít người: Đối tượng này được xác định theo tinh thần của Nghị định 57/2017/NĐ-CP. Đây là những học sinh thuộc các dân tộc có dân số dưới 10.000 người, vốn gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận các điều kiện giáo dục tiên tiến. Việc tuyển thẳng giúp các em giảm bớt áp lực thi cử và có lộ trình bồi dưỡng kiến thức vững chắc trước khi bước vào giảng đường đại học chính quy.
- Thí sinh thuộc diện cử tuyển: Đây là một sự bổ sung quan trọng căn cứ theo Nghị định 141/2020/NĐ-CP. Chế độ cử tuyển dành cho học sinh dân tộc thiểu số ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, nơi thiếu hụt đội ngũ cán bộ, công chức là người địa phương. Những học sinh này sau khi hoàn thành chương trình dự bị sẽ được phân bổ vào các ngành học phù hợp để sau này trở về phục vụ quê hương.
Siết chặt điều kiện xét tuyển và giới hạn số lần học dự bị
Bên cạnh việc nới lỏng đầu vào cho diện tuyển thẳng, dự thảo cũng đưa ra những quy định khắt khe hơn đối với hình thức xét tuyển thông thường để đảm bảo tính công bằng. Một trong những thay đổi quan trọng là việc bổ sung điều kiện về cư trú của cha mẹ hoặc người giám hộ đối với thí sinh thuộc nhóm ưu tiên 1 (ƯT1). Theo đó, không chỉ thí sinh mà cả cha mẹ đẻ hoặc người giám hộ cũng phải thường trú tại khu vực ưu tiên theo quy định.
Đặc biệt, dự thảo lần này nhấn mạnh nguyên tắc: Mỗi học sinh chỉ được học dự bị đại học một lần duy nhất. Quy định này nhằm ngăn chặn tình trạng học đi học lại nhiều lần, gây lãng phí nguồn lực ngân sách nhà nước và chiếm dụng cơ hội của những thí sinh khác. Những người đang học hoặc đã tốt nghiệp đại học, cao đẳng sẽ không được xét tuyển vào hệ dự bị đại học.
Ngoài ra, dự thảo cũng mở ra cơ hội nhỏ cho học sinh người Kinh sống tại vùng đặc biệt khó khăn:
"Trường dự bị đại học được tuyển không quá 5% tổng số chỉ tiêu tuyển sinh hằng năm đối với thí sinh là người dân tộc Kinh thường trú từ 36 tháng liên tục trở lên tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn theo quy định của cấp có thẩm quyền; có cha mẹ đẻ hoặc người giám hộ thường trú tại vùng này."
Hồ sơ đăng ký: Tăng cường tính xác thực và minh bạch
Để đảm bảo việc xét tuyển đúng người, đúng đối tượng, danh mục hồ sơ đăng ký cũng có sự điều chỉnh. Thí sinh cần lưu ý bổ sung bản sao Giấy khai sinh – đây là căn cứ pháp lý quan trọng nhất để xác định thành phần dân tộc, một yếu tố then chốt trong việc hưởng chính sách ưu tiên. Đối với diện cử tuyển, Quyết định đi học của cấp có thẩm quyền là yêu cầu bắt buộc để chứng minh thí sinh nằm trong kế hoạch đào tạo nguồn cán bộ của địa phương.
Việc cập nhật các quy định này trong năm 2021 không chỉ giúp minh bạch hóa quy trình tuyển sinh mà còn giúp các trường dự bị đại học chủ động hơn trong việc xây dựng kế hoạch đào tạo sát với thực tế. Đối với các em học sinh dân tộc thiểu số, đây chính là cơ hội để thay đổi tương lai thông qua con đường học vấn, đóng góp vào sự phát triển bền vững của cộng đồng mình.
Nếu bạn còn thắc mắc về các điều kiện hưởng chế độ cử tuyển hoặc thủ tục đăng ký xét tuyển dự bị đại học, hãy liên hệ với các cơ quan chức năng hoặc chuyên gia pháp lý để được hướng dẫn chi tiết nhất.