Tính đến thời điểm cuối tháng 12/2021, thị trường tài chính Việt Nam đang chứng kiến một cuộc chuyển dịch quy mô lớn khi các ngân hàng ráo riết hoàn tất lộ trình chuyển đổi thẻ từ sang thẻ chip theo quy định của Ngân hàng Nhà nước. Công nghệ chip EMV không chỉ mang lại sự tiện lợi mà còn là một bước tiến lớn về bảo mật. Tuy nhiên, công nghệ dù hiện đại đến đâu cũng không thể thay thế hoàn toàn sự cẩn trọng của người dùng.
1. Nguyên tắc đặt mật khẩu: Đừng để kẻ gian 'đọc vị' dễ dàng
Mật khẩu (mã PIN) là lớp phòng thủ đầu tiên và quan trọng nhất. Nhiều người dùng có thói quen đặt mật khẩu theo ngày tháng năm sinh, số điện thoại hoặc các dãy số tiến đơn giản như 123456 để dễ nhớ. Đây là một sai lầm chí mạng.
Theo các chuyên gia an ninh mạng, kẻ xấu sau khi lấy cắp được thẻ thường sẽ thử các thông tin cá nhân của chủ thẻ đầu tiên. Do đó, bạn cần:
- Tránh tuyệt đối việc dùng ngày sinh, số CMND/CCCD làm mật khẩu.
- Không đặt mật khẩu trùng với các tài khoản mạng xã hội hoặc email.
- Nên thay đổi mã PIN định kỳ ít nhất 6 tháng một lần để đảm bảo an toàn.
2. Cảnh giác với tính năng thanh toán không tiếp xúc (Contactless)
Một trong những ưu điểm lớn nhất của thẻ ATM gắn chip là khả năng thanh toán chạm (Contactless). Theo Thông tư 19/2016/TT-NHNN và các văn bản sửa đổi, các ngân hàng được phép thiết lập hạn mức thanh toán không cần nhập PIN cho các giao dịch giá trị nhỏ.
Sự tiện lợi này vô tình tạo ra kẽ hở nếu bạn để mất thẻ. Kẻ gian có thể thực hiện nhiều giao dịch nhỏ liên tiếp tại các máy POS mà không cần biết mật khẩu của bạn. Vì vậy, việc bảo quản thẻ vật lý là cực kỳ quan trọng. Đừng bao giờ cho người khác mượn thẻ hoặc để thẻ ngoài tầm mắt khi thanh toán tại nhà hàng, siêu thị.
3. 'Tỉnh táo' trước các bẫy giao dịch trực tuyến
Dù thẻ chip có khả năng chống sao chép dữ liệu (skimming) tại cây ATM tốt hơn thẻ từ, nhưng nó không thể bảo vệ bạn trước các cuộc tấn công lừa đảo (phishing) trên không gian mạng. Cuối năm 2021, các hình thức lừa đảo qua tin nhắn mạo danh ngân hàng đang bùng phát mạnh mẽ.
Người dùng cần lưu ý:
- Không bao giờ nhấn vào các đường link lạ yêu cầu cung cấp thông tin thẻ, mã OTP.
- Chỉ thực hiện mua sắm trực tuyến trên các website có giao thức bảo mật https và có uy tín.
- Tuyệt đối không cung cấp ảnh chụp hai mặt thẻ lên mạng xã hội, vì mã số CVV phía sau thẻ là chìa khóa để thực hiện các giao dịch online.
4. SMS Banking: 'Cánh tay nối dài' trong việc giám sát tài khoản
Đừng tiếc vài nghìn đồng phí dịch vụ SMS Banking mỗi tháng. Đây là cách nhanh nhất để bạn biết được tiền trong tài khoản có đang biến động hay không. Ngay khi nhận được tin nhắn về một giao dịch mà bạn không thực hiện, đó là dấu hiệu cho thấy tài khoản đã bị xâm nhập. Việc phát hiện sớm giúp bạn có thời gian vàng để xử lý, giảm thiểu thiệt hại đến mức thấp nhất.
5. Quy trình xử lý khẩn cấp khi mất thẻ
Nếu chẳng may bị mất thẻ, bạn cần thực hiện ngay lập tức việc khóa thẻ. Hiện nay, hầu hết các ngân hàng đều cung cấp tính năng khóa thẻ chủ động trên ứng dụng Mobile Banking. Nếu không thể truy cập ứng dụng, hãy gọi ngay đến hotline tổng đài của ngân hàng (phục vụ 24/7) để yêu cầu khóa thẻ khẩn cấp.
Tại sao phải chuyển đổi sang thẻ chip trước ngày 31/12/2021?
Lộ trình chuyển đổi này không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà còn là quy định bắt buộc của pháp luật nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Tại Thông tư 22/2020/TT-NHNN, Ngân hàng Nhà nước đã nhấn mạnh:
"Đến ngày 31 tháng 12 năm 2021, 100% ATM và thiết bị chấp nhận thẻ tại điểm bán đang hoạt động tại Việt Nam của TCTTT tuân thủ Tiêu chuẩn cơ sở về thẻ chip nội địa."
Việc tuân thủ tiêu chuẩn này giúp ngăn chặn tình trạng tội phạm sử dụng thiết bị đọc trộm thông tin thẻ từ để làm thẻ giả rút tiền. Thẻ chip với bộ vi xử lý thông minh sẽ tạo ra một mã giao dịch duy nhất cho mỗi lần sử dụng, khiến việc làm giả thẻ trở nên gần như không thể.
Tóm lại, thẻ ATM gắn chip là một tấm khiên bảo vệ vững chắc, nhưng chính sự hiểu biết và ý thức của người dùng mới là yếu tố quyết định để giữ cho tài khoản luôn an toàn trong kỷ nguyên số.