Trong bối cảnh Liên minh châu Âu (EU) liên tục cập nhật các tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe đối với hàng nông sản thực phẩm nhập khẩu, các doanh nghiệp Việt Nam đang đứng trước thách thức lớn về việc kiểm soát dư lượng chất cấm. Đặc biệt, sự thay đổi trong quy định về an toàn thực phẩm liên quan đến chất Ethylene Oxide (EO) đã trực tiếp ảnh hưởng đến các mặt hàng chủ lực như mì ăn liền, bún, miến và phở khô.
Thách thức từ Quy định (EU) 2021/2246 của Liên minh châu Âu
Vừa qua, Bộ Công Thương đã tiếp nhận nhiều kiến nghị từ cộng đồng doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh các sản phẩm chế biến từ bột. Nội dung xoay quanh việc thực hiện Quy định (EU) 2021/2246 (sửa đổi Quy định (EU) 2019/1793). Đây là văn bản pháp lý quan trọng của EU nhằm áp dụng tạm thời các biện pháp kiểm soát chính thức và khẩn cấp đối với một số thực phẩm nhập khẩu vào thị trường này.
Theo quy định mới, các sản phẩm như mì ăn liền có chứa gia vị, bột nêm hoặc nước sốt, cùng các loại bún, miến, phở, hủ tiếu, bánh tráng... khi xuất khẩu vào EU phải đối mặt với quy trình kiểm tra nghiêm ngặt hơn về dư lượng Ethylene Oxide. Đây là một rào cản kỹ thuật đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp để duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu.
Quy trình kiểm tra và chứng nhận theo tiêu chuẩn EU
Căn cứ theo quy định tại Luật an toàn thực phẩm 2010 và các văn bản hướng dẫn thi hành, Bộ Công Thương đã đưa ra lộ trình cụ thể để hỗ trợ doanh nghiệp. Trước khi xuất khẩu, cơ quan nhà nước có thẩm quyền sẽ tiến hành:
- Kiểm tra trực tiếp quá trình sản xuất tại cơ sở.
- Lấy mẫu kiểm nghiệm dư lượng chất Ethylene Oxide theo đúng quy chuẩn kỹ thuật.
- Cấp giấy chứng nhận theo mẫu quy định tại (EU) 2019/1793 nếu sản phẩm đạt yêu cầu.
Để đảm bảo tính khách quan và chính xác, Bộ Công Thương đề nghị các Sở Công Thương và Ban Quản lý an toàn thực phẩm tại các địa phương hướng dẫn doanh nghiệp gửi văn bản đề nghị chứng nhận kèm theo các bằng chứng chứng minh năng lực sản xuất và kiểm soát chất lượng về Vụ Khoa học và Công nghệ (Bộ Công Thương).
Theo quy định tại Nghị định 15/2018/NĐ-CP hướng dẫn Luật an toàn thực phẩm, việc kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm đối với thực phẩm xuất khẩu phải tuân thủ các quy định của nước nhập khẩu và các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
Thời hạn và thủ tục phối hợp lấy mẫu kiểm nghiệm
Một trong những điểm mấu chốt trong hướng dẫn của Bộ Công Thương là tính kịp thời. Trong thời gian 05 ngày làm việc kể từ khi nhận được yêu cầu hợp lệ, doanh nghiệp cần chủ động phối hợp với các cơ sở kiểm nghiệm thực phẩm phục vụ quản lý nhà nước để thực hiện việc lấy mẫu. Kết quả kiểm nghiệm dư lượng Ethylene Oxide sẽ là căn cứ pháp lý quan trọng nhất để Bộ Công Thương xem xét cấp chứng nhận.
Trong trường hợp cần thiết, Bộ Công Thương sẽ tổ chức các đoàn kiểm tra đột xuất hoặc định kỳ để giám sát việc bảo đảm an toàn thực phẩm trong suốt quá trình sản xuất. Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp vượt qua các đợt kiểm tra tại cửa khẩu EU mà còn góp phần xây dựng thương hiệu thực phẩm Việt Nam an toàn, chất lượng trên trường quốc tế.
Các chuyên gia khuyến cáo doanh nghiệp cần rà soát lại toàn bộ chuỗi cung ứng nguyên liệu, đặc biệt là các loại gia vị và phụ gia, để loại bỏ hoàn toàn nguy cơ nhiễm Ethylene Oxide ngay từ khâu đầu vào. Việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật về an toàn thực phẩm không chỉ là nghĩa vụ mà còn là tấm vé thông hành giúp hàng Việt vươn xa.