Từ ngày 01/01/2026, phương thức thuế khoán truyền thống sẽ chính thức bị bãi bỏ theo lộ trình cải cách tại Nghị quyết 68-NQ/TW và Quyết định 3389/QĐ-BTC. Việc chuyển sang phương pháp tự khai, tự nộp không chỉ là thay đổi về thủ tục mà còn là bước ngoặt trong quản lý tài chính của hàng triệu hộ kinh doanh tại Việt Nam.
Lộ trình "khai tử" thuế khoán: Không còn là dự báo
Việc xóa bỏ thuế khoán không phải là một quyết định đột ngột mà là kết quả của một lộ trình cải cách bài bản. Theo Nghị quyết 68-NQ/TW năm 2025, Bộ Chính trị đã định hướng rõ ràng về việc minh bạch hóa nghĩa vụ thuế của khu vực kinh tế tư nhân. Cụ thể hóa chủ trương này, Nghị quyết 198/2025/QH15 của Quốc hội đã chính thức ấn định thời điểm chấm dứt hình thức thuế khoán từ ngày 01/01/2026.
Đề án ban hành kèm theo Quyết định 3389/QĐ-BTC năm 2025 của Bộ Tài chính nhấn mạnh mục tiêu đảm bảo 100% hộ kinh doanh chuyển sang phương pháp tự khai, tự nộp. Điều này đồng nghĩa với việc sự "thỏa thuận" giữa cán bộ thuế và hộ kinh doanh sẽ lùi vào quá khứ, thay thế bằng sự chính xác của sổ sách và hóa đơn điện tử.
Phân nhóm hộ kinh doanh theo doanh thu: Bạn thuộc diện nào?
Để tạo điều kiện cho các hộ kinh doanh thích nghi, cơ quan thuế đã phân loại đối tượng quản lý thành 3 nhóm chính dựa trên ngưỡng doanh thu năm:
- Nhóm 1 (Doanh thu ≤ 200 triệu đồng): Đây là nhóm hộ kinh doanh quy mô nhỏ nhất. Pháp luật vẫn dành sự ưu ái nhất định khi nhóm này không phải nộp thuế GTGT và thuế TNCN. Tuy nhiên, họ vẫn có trách nhiệm kê khai doanh thu 2 lần mỗi năm (đầu/giữa năm và cuối năm) để cơ quan thuế theo dõi biến động.
- Nhóm 2 (Doanh thu từ trên 200 triệu đến 3 tỷ đồng): Đây là nhóm phổ biến nhất. Thuế GTGT và TNCN sẽ được tính theo tỷ lệ % trên doanh thu thực tế. Điểm mới quan trọng là các hộ này bắt buộc phải mở tài khoản ngân hàng riêng phục vụ kinh doanh và sử dụng hóa đơn điện tử nếu doanh thu trên 1 tỷ đồng.
- Nhóm 3 (Doanh thu > 3 tỷ đồng): Những "hộ lớn" này sẽ phải vận hành gần như một doanh nghiệp siêu nhỏ. Việc tính thuế TNCN sẽ dựa trên thu nhập tính thuế (Doanh thu trừ chi phí hợp lý) với thuế suất 17%. Họ bắt buộc phải áp dụng chế độ kế toán bài bản và sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế.
Hồ sơ và thủ tục kê khai mới: Những điểm "nóng" cần lưu ý
Bước sang năm 2026, hộ kinh doanh cần làm quen với bộ hồ sơ kê khai theo quy định tại Luật Quản lý thuế 2019 và các văn bản hướng dẫn mới nhất. Các mẫu biểu quan trọng bao gồm:
- Tờ khai thuế mẫu số 01/CNKD: Dành cho hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai.
- Phụ lục bảng kê hoạt động kinh doanh mẫu số 01-2/BK-HĐKD: Đây là "xương sống" của hồ sơ, yêu cầu ghi chép chi tiết các giao dịch phát sinh.
- Hóa đơn điện tử: Tùy theo nhóm doanh thu mà hộ kinh doanh phải sử dụng hóa đơn điện tử có mã hoặc khởi tạo từ máy tính tiền theo Thông tư 40/2021/TT-BTC.
Lời khuyên từ chuyên gia: Đừng để "nước đến chân mới nhảy"
Việc chuyển đổi từ thuế khoán sang kê khai là một thách thức nhưng cũng là cơ hội để hộ kinh doanh chuyên nghiệp hóa. Nhà nước đã cam kết hỗ trợ tối đa thông qua việc miễn phí phần mềm kế toán đơn giản và tư vấn pháp lý miễn phí.
Các chuyên gia khuyến cáo, ngay từ bây giờ, các hộ kinh doanh nên chủ động rà soát lại hệ thống sổ sách, chuẩn bị hạ tầng công nghệ và đặc biệt là tách bạch tài chính cá nhân với tài chính kinh doanh. Việc tuân thủ đúng quy định không chỉ giúp tránh các khoản phạt vi phạm hành chính về thuế mà còn giúp hộ kinh doanh dễ dàng tiếp cận các nguồn vốn vay ngân hàng nhờ hồ sơ tài chính minh bạch.