Bước ngoặt lớn trong cải cách thủ tục hành chính tại Việt Nam
Đã bao giờ bạn cảm thấy mệt mỏi khi phải chuẩn bị một xấp hồ sơ dày cộm, từ bản sao công chứng Giấy khai sinh, Sổ hộ khẩu (cũ) cho đến Thẻ bảo hiểm y tế mỗi khi đi làm thủ tục tại cơ quan nhà nước? Cảnh tượng này sắp sửa trở thành quá khứ. Một cuộc cách mạng về dữ liệu đang được Chính phủ thúc đẩy mạnh mẽ, hứa hẹn thay đổi hoàn toàn cách thức tương tác giữa người dân và chính quyền.
Theo quy định tại Nghị quyết 66.7/2025/NQ-CP, kể từ ngày 01/01/2026, thành phần hồ sơ của các thủ tục hành chính sẽ chính thức được thay thế bằng việc khai thác thông tin trực tiếp từ các cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành.
Điều 4 Nghị quyết 66.7/2025/NQ-CP quy định: Từ ngày 01 tháng 01 năm 2026, các thành phần hồ sơ là giấy tờ, tài liệu cá nhân đã có trong Cơ sở dữ liệu quốc gia, Cơ sở dữ liệu chuyên ngành được thay thế bằng việc khai thác, sử dụng thông tin từ các cơ sở dữ liệu này.
Những loại giấy tờ nào sẽ được "số hóa" hoàn toàn?
Việc thay thế này không chỉ dừng lại ở một vài loại giấy tờ đơn lẻ mà bao phủ hầu hết các lĩnh vực thiết yếu của đời sống. Cụ thể:
1. Thông tin định danh và cư trú
Dựa trên nền tảng của Luật Căn cước 2023, Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư sẽ thay thế hoàn toàn cho các loại thẻ vật lý như Chứng minh nhân dân, Căn cước công dân hay Giấy chứng nhận căn cước. Mọi thông tin về cư trú của bạn cũng sẽ được cán bộ tiếp nhận hồ sơ tra cứu trực tiếp trên hệ thống.
2. Giấy tờ hộ tịch và hôn nhân
Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử sẽ là nguồn khai thác chính để thay thế cho Giấy khai sinh, Giấy chứng nhận kết hôn, Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân và cả Giấy chứng tử. Điều này giúp loại bỏ tình trạng người dân phải đi xin trích lục giấy tờ nhiều lần.
3. Bảo hiểm và Y tế
Thẻ Bảo hiểm y tế và Sổ Bảo hiểm xã hội bản giấy cũng nằm trong danh sách được thay thế. Đặc biệt, nền tảng Sổ sức khỏe điện tử sẽ thay thế cho Giấy khám sức khỏe trong các thủ tục liên quan, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí cho người dân.
4. Đất đai và Doanh nghiệp
Theo lộ trình của Luật Đất đai 2024, giai đoạn đầu sẽ áp dụng thay thế Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Sổ đỏ) đối với đất ở bằng dữ liệu số. Tương tự, các loại Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, hộ kinh doanh cũng sẽ được khai thác trực tiếp từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp.
Lợi ích sát sườn cho người dân và doanh nghiệp
Việc triển khai Nghị quyết 66.7/2025/NQ-CP mang lại 3 lợi ích cốt lõi:
- Tiết kiệm chi phí: Không còn tốn tiền cho việc chụp ảnh, in ấn và công chứng giấy tờ.
- Rút ngắn thời gian: Cán bộ chỉ cần vài thao tác tra cứu thay vì phải kiểm tra, đối chiếu thủ công từng loại giấy tờ.
- Minh bạch hóa: Dữ liệu số giúp hạn chế tối đa tình trạng làm giả giấy tờ hoặc nhũng nhiễu trong quá trình giải quyết thủ tục.
Nghị quyết này có hiệu lực từ ngày 01/01/2026 đến hết ngày 28/02/2027. Đây được xem là giai đoạn chuyển đổi quan trọng để Việt Nam tiến tới một nền hành chính hiện đại, không giấy tờ. Người dân cần chủ động cập nhật thông tin cá nhân vào các cơ sở dữ liệu quốc gia để đảm bảo quyền lợi khi thực hiện các giao dịch hành chính trong tương lai.