Trong bối cảnh nền kinh tế năm 2023 có nhiều biến động, việc quản trị tài chính và thực hiện đúng nghĩa vụ thuế là ưu tiên hàng đầu của mọi doanh nghiệp. Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) là loại thuế trực thu, tính trên thu nhập chịu thuế của doanh nghiệp trong kỳ tính thuế. Tuy nhiên, không phải kế toán nào cũng nắm vững các thay đổi mới nhất, đặc biệt là quy định về tỷ lệ tạm nộp thuế để tránh bị tính tiền chậm nộp.
Chuyên gia tài chính đang rà soát các chứng từ thuế thu nhập doanh nghiệp (ảnh minh họa)
1. Công thức tổng quát tính thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp
Căn cứ quy định tại Điều 6 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2008 và các văn bản hướng dẫn như Thông tư 96/2015/TT-BTC, số thuế TNDN phải nộp được xác định như sau:
Thuế TNDN phải nộp = (Thu nhập tính thuế - Phần trích lập quỹ KH&CN) x Thuế suất thuế TNDN
Trong đó, để xác định chính xác số thuế, doanh nghiệp cần bóc tách từng thành phần trong công thức, đặc biệt là các khoản thu nhập được miễn hoặc các khoản lỗ được kết chuyển từ các năm trước.
2. Cách xác định thu nhập tính thuế chi tiết
Thu nhập tính thuế không đơn thuần là lợi nhuận kế toán trên báo cáo tài chính. Theo Thông tư 78/2014/TT-BTC, công thức xác định thu nhập tính thuế như sau:
Thu nhập tính thuế = Thu nhập chịu thuế - (Thu nhập được miễn thuế + Các khoản lỗ được kết chuyển)
2.1. Thu nhập chịu thuế
Thu nhập chịu thuế bao gồm thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ và các loại thu nhập khác (như chuyển nhượng vốn, chuyển nhượng bất động sản, lãi tiền gửi...).
Thu nhập chịu thuế = Doanh thu - Chi phí được trừ + Các khoản thu nhập khác
2.2. Điều kiện để chi phí được trừ khi tính thuế TNDN
Đây là phần quan trọng nhất mà doanh nghiệp cần lưu ý để tối ưu số thuế phải nộp. Một khoản chi được coi là chi phí hợp lý khi đáp ứng đủ 03 điều kiện:
- Khoản chi thực tế phát sinh liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.
- Khoản chi có đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp theo quy định của pháp luật.
- Đối với hóa đơn có giá trị từ 20 triệu đồng trở lên (giá đã bao gồm thuế GTGT) khi thanh toán phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt.
Việc kiểm soát hóa đơn chứng từ là mấu chốt để xác định chi phí được trừ (ảnh minh họa)
3. Quy định về tạm nộp thuế TNDN theo Nghị định 91/2022/NĐ-CP
Một điểm mới cực kỳ quan trọng áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2023 là quy định về tỷ lệ tạm nộp thuế. Theo Nghị định 91/2022/NĐ-CP, doanh nghiệp phải lưu ý:
- Tổng số thuế TNDN đã tạm nộp của 04 quý không được thấp hơn 80% số thuế TNDN phải nộp theo quyết toán năm.
- Thời hạn tạm nộp thuế TNDN quý chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng đầu quý tiếp theo.
- Nếu doanh nghiệp nộp thiếu so với mức 80% này, phần chênh lệch thiếu sẽ bị tính tiền chậm nộp kể từ ngày tiếp sau ngày cuối cùng của thời hạn tạm nộp thuế TNDN quý 4.
4. Thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2023
Tùy vào loại hình hoạt động và địa bàn đầu tư, doanh nghiệp sẽ áp dụng các mức thuế suất khác nhau:
- Thuế suất phổ thông: 20% áp dụng cho hầu hết các doanh nghiệp.
- Thuế suất ưu đãi: 10% hoặc 15% áp dụng cho các dự án đầu tư mới tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, khu kinh tế, khu công nghệ cao hoặc các lĩnh vực ưu đãi đầu tư.
- Thuế suất đối với hoạt động đặc thù: Từ 32% đến 50% đối với hoạt động tìm kiếm, thăm dò, khai thác dầu, khí và tài nguyên quý hiếm khác tại Việt Nam.
5. Kết chuyển lỗ theo quy định
Doanh nghiệp có lỗ phát sinh trong kỳ tính thuế được chuyển toàn bộ và liên tục số lỗ vào thu nhập của những năm tiếp theo. Thời gian chuyển lỗ tính liên tục không quá 05 năm, kể từ năm tiếp sau năm phát sinh lỗ. Việc chuyển lỗ này giúp doanh nghiệp giảm bớt gánh nặng thuế trong những năm đầu mới hoạt động hoặc giai đoạn khó khăn.
Việc tính toán thuế TNDN đòi hỏi sự tỉ mỉ và cập nhật thường xuyên các văn bản pháp luật. Doanh nghiệp nên chủ động rà soát các khoản chi phí và thực hiện tạm nộp đúng hạn để đảm bảo tính tuân thủ và tránh các rủi ro pháp lý không đáng có.