Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường phát triển mạnh mẽ, nhãn hiệu không chỉ là dấu hiệu nhận diện mà còn là tài sản vô hình vô cùng giá trị của doanh nghiệp. Việc xác lập quyền sở hữu đối với nhãn hiệu là bước đi sống còn để bảo vệ thành quả kinh doanh. Vậy theo quy định pháp luật hiện hành, cụ thể là tại thời điểm cuối năm 2022, những ai có quyền đăng ký nhãn hiệu và hồ sơ cần chuẩn bị những gì?
1. Đối tượng nào có quyền đăng ký nhãn hiệu theo Luật Sở hữu trí tuệ?
Nhãn hiệu được hiểu là dấu hiệu dùng để phân biệt hàng hóa, dịch vụ của các tổ chức, cá nhân khác nhau. Để được bảo hộ, nhãn hiệu phải là những dấu hiệu nhìn thấy được dưới dạng chữ cái, từ ngữ, hình ảnh, hình vẽ hoặc sự kết hợp của các yếu tố đó, thể hiện bằng một hoặc nhiều màu sắc.
Căn cứ theo quy định tại Điều 87 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2009), quyền đăng ký nhãn hiệu được quy định cụ thể cho các nhóm đối tượng sau:
- Tổ chức, cá nhân sản xuất: Có quyền đăng ký nhãn hiệu dùng cho hàng hoá do mình sản xuất hoặc dịch vụ do mình cung cấp.
- Tổ chức, cá nhân kinh doanh thương mại: Có quyền đăng ký nhãn hiệu cho sản phẩm mà mình đưa ra thị trường nhưng do người khác sản xuất, với điều kiện người sản xuất không sử dụng nhãn hiệu đó cho sản phẩm và không phản đối việc đăng ký.
- Tổ chức tập thể: Được thành lập hợp pháp, có quyền đăng ký nhãn hiệu tập thể để các thành viên sử dụng. Đối với các dấu hiệu chỉ nguồn gốc địa lý, tổ chức đăng ký phải là tổ chức tập thể của các cá nhân, tổ chức sản xuất kinh doanh tại địa phương đó.
- Tổ chức có chức năng kiểm soát, chứng nhận: Có quyền đăng ký nhãn hiệu chứng nhận (về chất lượng, đặc tính, nguồn gốc...) với điều kiện tổ chức này không tiến hành sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ đó.
"Điều 87. Quyền đăng ký nhãn hiệu 1. Tổ chức, cá nhân có quyền đăng ký nhãn hiệu dùng cho hàng hoá do mình sản xuất hoặc dịch vụ do mình cung cấp. 2. Tổ chức, cá nhân tiến hành hoạt động thương mại hợp pháp có quyền đăng ký nhãn hiệu cho sản phẩm mà mình đưa ra thị trường nhưng do người khác sản xuất với điều kiện người sản xuất không sử dụng nhãn hiệu đó cho sản phẩm và không phản đối việc đăng ký đó..."
Đặc biệt, pháp luật cũng cho phép hai hoặc nhiều tổ chức, cá nhân cùng đăng ký một nhãn hiệu để trở thành đồng chủ sở hữu, miễn là việc sử dụng nhãn hiệu đó nhân danh tất cả các chủ sở hữu và không gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng.
Xác lập quyền sở hữu nhãn hiệu là bước đệm quan trọng để doanh nghiệp khẳng định vị thế trên thị trường (ảnh minh họa)
2. Hồ sơ đăng ký nhãn hiệu cần chuẩn bị những gì?
Để thực hiện thủ tục đăng ký tại Cục Sở hữu trí tuệ, người nộp đơn cần chuẩn bị một bộ hồ sơ đầy đủ theo quy định tại Thông tư 16/2016/TT-BKHCN và Quyết định 3675/QĐ-BKHCN. Các tài liệu bắt buộc bao gồm:
2.1. Tờ khai đăng ký nhãn hiệu
Sử dụng mẫu số 04-NH Phụ lục A ban hành kèm theo Thông tư 16/2016/TT-BKHCN. Tờ khai cần được điền đầy đủ thông tin về người nộp đơn, mẫu nhãn hiệu và danh mục hàng hóa, dịch vụ. Lưu ý, danh mục này phải được phân nhóm theo Bảng phân loại quốc tế Nice (phiên bản mới nhất tại thời điểm nộp đơn).
2.2. Mẫu nhãn hiệu
Cần chuẩn bị ít nhất 05 mẫu nhãn hiệu giống nhau (ngoài mẫu đã dán trên tờ khai). Kích thước mẫu nhãn hiệu không được lớn hơn 80mm x 80mm và không nhỏ hơn 8mm x 8mm. Nếu nhãn hiệu có yêu cầu bảo hộ màu sắc, mẫu phải được trình bày đúng màu sắc đó.
Việc chuẩn bị hồ sơ kỹ lưỡng giúp rút ngắn thời gian thẩm định và tăng khả năng được cấp văn bằng bảo hộ (ảnh minh họa)
2.3. Các tài liệu bổ trợ khác
- Giấy ủy quyền: Nếu nộp đơn thông qua các tổ chức đại diện sở hữu công nghiệp.
- Tài liệu chứng minh quyền ưu tiên: Nếu người nộp đơn muốn hưởng quyền ưu tiên theo các điều ước quốc tế.
- Quy chế sử dụng nhãn hiệu: Đối với trường hợp đăng ký nhãn hiệu tập thể hoặc nhãn hiệu chứng nhận.
- Chứng từ nộp phí, lệ phí: Bản sao biên lai hoặc chứng từ chuyển khoản lệ phí nhà nước.
3. Lưu ý về Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2022
Mặc dù tại thời điểm tháng 08/2022, các quy định cũ vẫn đang áp dụng, nhưng doanh nghiệp cần lưu ý rằng Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2022 đã được Quốc hội thông qua vào tháng 06/2022 và sẽ có hiệu lực phần lớn từ ngày 01/01/2023.
Một trong những điểm mới đáng chú ý của Luật 2022 là việc cho phép bảo hộ nhãn hiệu âm thanh - một bước tiến lớn trong việc hội nhập quốc tế. Do đó, các doanh nghiệp đang có ý định xây dựng bộ nhận diện thương hiệu đa giác quan nên bắt đầu nghiên cứu các quy định mới này để có chiến lược bảo hộ phù hợp trong tương lai gần.
Việc đăng ký nhãn hiệu là một quá trình kéo dài (thường từ 12-18 tháng hoặc lâu hơn). Vì vậy, sự cẩn trọng trong khâu chuẩn bị hồ sơ và tra cứu khả năng bảo hộ trước khi nộp đơn là vô cùng cần thiết để tránh lãng phí thời gian và chi phí.