Khám bệnh nghề nghiệp: Nghĩa vụ pháp lý không thể lơ là của doanh nghiệp
Trong bối cảnh nền kinh tế năm 2023 đang phục hồi mạnh mẽ, vấn đề an toàn và sức khỏe người lao động trở thành ưu tiên hàng đầu của các doanh nghiệp bền vững. Một trong những câu hỏi thường gặp nhất là: "Khám bệnh nghề nghiệp có phải là yêu cầu bắt buộc không?". Câu trả lời không chỉ nằm ở khía cạnh đạo đức kinh doanh mà còn được quy định chặt chẽ bởi pháp luật hiện hành.
1. Khám bệnh nghề nghiệp có bắt buộc không?
Theo quy định tại khoản 2 Điều 7 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015, người sử dụng lao động có nghĩa vụ thực hiện việc chăm sóc sức khỏe, khám phát hiện bệnh nghề nghiệp cho người lao động.
Đặc biệt, khoản 2 Điều 21 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015 nhấn mạnh:
"Khi khám sức khỏe định kỳ, người lao động làm việc trong môi trường lao động tiếp xúc với các yếu tố có nguy cơ gây bệnh nghề nghiệp phải được khám phát hiện bệnh nghề nghiệp."
Như vậy, việc tổ chức khám bệnh nghề nghiệp là bắt buộc đối với các doanh nghiệp có môi trường làm việc chứa các yếu tố độc hại, nguy hiểm. Đây không phải là sự lựa chọn mà là trách nhiệm pháp lý cao nhất của người sử dụng lao động.
2. Những đối tượng nào thuộc diện phải khám bệnh nghề nghiệp?
Căn cứ theo Điều 6 Thông tư 28/2016/TT-BYT, các nhóm đối tượng sau đây cần được khám phát hiện bệnh nghề nghiệp:
- Người lao động tiếp xúc với các yếu tố có hại có khả năng mắc bệnh nghề nghiệp.
- Người lao động làm các nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm.
- Người học nghề, tập nghề, người lao động đã nghỉ hưu hoặc chuyển công tác nhưng vẫn có nguy cơ mắc bệnh nghề nghiệp do quá trình làm việc trước đó.
3. Tần suất khám bệnh nghề nghiệp: 1 năm mấy lần?
Tùy thuộc vào tính chất công việc và mức độ độc hại của môi trường lao động, thời gian khám định kỳ được quy định tại Điều 7 Thông tư 28/2016/TT-BYT như sau:
- Ít nhất 06 tháng/lần: Đối với người lao động làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm.
- Ít nhất 01 năm/lần: Đối với người lao động tiếp xúc với các yếu tố có hại có khả năng mắc bệnh nghề nghiệp hoặc người lao động chuyển sang làm nghề có nguy cơ mắc bệnh.
Ngoài ra, nếu có nghi ngờ mắc bệnh nghề nghiệp cấp tính, doanh nghiệp hoặc người lao động có thể chủ động đề nghị khám bổ sung không giới hạn số lần để đảm bảo an toàn tính mạng.
4. Chế tài xử phạt: Doanh nghiệp có thể bị phạt đến 150 triệu đồng
Việc không tuân thủ quy định về khám bệnh nghề nghiệp không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe nhân viên mà còn khiến doanh nghiệp đối mặt với rủi ro pháp lý lớn. Theo quy định tại khoản 2 Điều 22 Nghị định 12/2022/NĐ-CP, mức phạt được áp dụng như sau:
- Đối với cá nhân: Phạt tiền từ 01 - 03 triệu đồng trên mỗi người lao động bị vi phạm, nhưng tối đa không quá 75 triệu đồng.
- Đối với tổ chức: Mức phạt gấp đôi, từ 02 - 06 triệu đồng trên mỗi người lao động, tối đa không quá 150 triệu đồng.
Lời khuyên cho doanh nghiệp và người lao động
Khám bệnh nghề nghiệp không nên được xem là một gánh nặng chi phí. Ngược lại, đây là khoản đầu tư thông minh để duy trì nguồn nhân lực khỏe mạnh, giảm thiểu rủi ro bồi thường và xây dựng uy tín cho doanh nghiệp. Người lao động cũng cần chủ động nắm bắt quyền lợi của mình để bảo vệ sức khỏe bản thân trong môi trường làm việc.