Thời điểm cuối năm 2023, sau vụ hỏa hoạn đặc biệt nghiêm trọng tại phố Khương Hạ (Hà Nội), vấn đề an toàn tại các tòa nhà ở riêng lẻ thiết kế nhiều tầng, nhiều căn hộ (thường gọi là chung cư mini) đã trở thành tâm điểm chú ý của dư luận. Để chấn chỉnh tình trạng xây dựng tràn lan, mất an toàn, Bộ Xây dựng đã ban hành Công văn 4157/BXD-QLN ngày 15/09/2023, đưa ra những chỉ đạo quyết liệt nhằm bảo vệ tính mạng và tài sản của người dân.
Tiêu chuẩn diện tích và thiết kế theo Luật Nhà ở 2014
Theo quy định tại khoản 2 Điều 46 Luật Nhà ở 2014, hộ gia đình, cá nhân tại khu vực đô thị khi xây dựng hoặc cải tạo nhà ở phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật về xây dựng. Cụ thể, đối với loại hình nhà ở có từ hai tầng trở lên mà tại mỗi tầng được thiết kế, xây dựng từ hai căn hộ trở lên theo kiểu khép kín, pháp luật yêu cầu:
- Thiết kế khép kín: Mỗi căn hộ phải có phòng ở riêng, khu bếp riêng, nhà vệ sinh và nhà tắm riêng biệt.
- Diện tích sàn tối thiểu: Phải đáp ứng tiêu chuẩn về diện tích sàn xây dựng tối thiểu theo quy chuẩn xây dựng (thường là từ 30m2 trở lên).
- Công nhận quyền sở hữu: Chỉ khi đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn về diện tích và an toàn, chủ sở hữu mới được Nhà nước công nhận quyền sở hữu đối với từng căn hộ riêng lẻ trong tòa nhà.
Quy định khắt khe về cấp phép và thẩm tra thiết kế
Việc xây dựng chung cư mini không còn là câu chuyện "thích xây thế nào cũng được". Luật Xây dựng 2014 và Nghị định 06/2021/NĐ-CP đã phân cấp quản lý rất rõ ràng dựa trên quy mô công trình.
Tại Điều 9 Nghị định 06/2021/NĐ-CP, quy trình quản lý xây dựng nhà ở riêng lẻ được quy định như sau:
"2. Thiết kế xây dựng nhà ở riêng lẻ của hộ gia đình, cá nhân: a) Đối với nhà ở riêng lẻ... có tổng diện tích sàn xây dựng nhỏ hơn 250 m2 hoặc dưới 3 tầng hoặc có chiều cao dưới 12m, chủ đầu tư được tự tổ chức thực hiện thiết kế; b) Đối với nhà ở dưới 7 tầng hoặc có 01 tầng hầm (trừ trường hợp tại điểm a), việc thiết kế phải được tổ chức, cá nhân có đủ năng lực thực hiện; c) Đối với nhà ở từ 7 tầng trở lên hoặc có từ 02 tầng hầm trở lên, hồ sơ thiết kế phải được thẩm tra về nội dung an toàn công trình trước khi xin cấp giấy phép xây dựng."
An toàn cháy nổ: Rào cản lớn nhất đối với chung cư mini
Một trong những sai phạm phổ biến nhất dẫn đến hậu quả nghiêm trọng là việc tự ý chuyển đổi công năng hoặc cơi nới tầng mà không đảm bảo an toàn PCCC. Theo Quy chuẩn QCVN 06:2021/BXD, các công trình nhà ở riêng lẻ khi chuyển đổi công năng sang mục đích khác (như cho thuê nhiều căn hộ) phải được cơ quan Cảnh sát PCCC thẩm duyệt thiết kế.
Bộ Xây dựng nhấn mạnh tại Công văn 4157/BXD-QLN rằng các địa phương phải khẩn trương rà soát, phát hiện các vi phạm về trật tự xây dựng và PCCC. Đặc biệt, cần có giải pháp ngăn cách khu vực để xe (nơi có nguy cơ cháy cao) với khu vực ở và phải có lối thoát nạn riêng biệt.
Chế tài xử phạt và trách nhiệm pháp lý
Các hành vi vi phạm như xây dựng không phép, sai phép, tự ý nâng tầng hoặc không đảm bảo an toàn PCCC sẽ bị xử lý nghiêm theo Nghị định 16/2022/NĐ-CP. Các hình thức xử phạt không chỉ dừng lại ở phạt tiền mà còn bao gồm:
- Tước quyền sử dụng Giấy phép xây dựng.
- Buộc khôi phục tình trạng ban đầu hoặc tháo dỡ phần công trình sai phạm.
- Dừng thi công công trình ngay lập tức.
Việc siết chặt quản lý này không nhằm mục đích gây khó khăn cho người dân mà là để bảo vệ tính mạng của cộng đồng, tránh những thảm kịch đau lòng có thể tái diễn. Người dân khi mua hoặc thuê chung cư mini cần kiểm tra kỹ tính pháp lý, giấy phép xây dựng và đặc biệt là hệ thống an toàn PCCC của tòa nhà.
Nếu có thắc mắc về các quy định xây dựng hoặc cần tư vấn pháp lý, bạn đọc có thể liên hệ tổng đài 19006192 để được hỗ trợ kịp thời.