Bước ngoặt mới trong quản trị chính quyền cấp cơ sở
Ngày 08/12/2025, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định 315/2025/NĐ-CP quy định về Quy chế làm việc mẫu của Ủy ban nhân dân (UBND) xã, phường, đặc khu. Đây được xem là văn bản pháp lý quan trọng, cụ thể hóa các quy định của Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025, nhằm xây dựng một nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp và gần dân hơn.
Nghị định này chính thức thay thế Quyết định số 77/2006/QĐ-TTg đã tồn tại gần hai thập kỷ, đồng thời bãi bỏ các quy định cũ về chế độ họp tại Quyết định số 45/2018/QĐ-TTg đối với cấp xã. Sự thay đổi này không chỉ là việc cập nhật văn bản mà còn là một cuộc cách mạng trong phương thức vận hành của bộ máy chính quyền cơ sở.
Chuyển đổi số - "Xương sống" trong hoạt động của UBND cấp xã
Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất của Nghị định 315/2025/NĐ-CP là yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số toàn diện. Theo đó, mọi hoạt động chỉ đạo, điều hành và xử lý công việc phải được thực hiện trên môi trường điện tử. Dữ liệu phải được tạo lập đầy đủ, chính xác và bảo mật, hướng tới mục tiêu xây dựng chính quyền số.
Việc gửi, nhận văn bản, tài liệu và hồ sơ công việc trong nội bộ UBND cấp xã giờ đây bắt buộc thực hiện qua Hệ thống quản lý văn bản và điều hành. Điều này giúp rút ngắn thời gian xử lý, tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của từng cán bộ, công chức.
Phân định rõ trách nhiệm cá nhân và tập thể
Quy chế mới tiếp tục khẳng định nguyên tắc UBND cấp xã làm việc theo chế độ tập thể, quyết định theo đa số đối với các vấn đề quan trọng quy định tại khoản 2 Điều 40 của Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025. Tuy nhiên, vai trò và trách nhiệm cá nhân của Chủ tịch UBND cấp xã được đề cao rõ rệt.
"Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã lãnh đạo, điều hành công việc của Ủy ban nhân dân cấp xã; chịu trách nhiệm cá nhân và cùng các thành viên khác của Ủy ban nhân dân cấp xã chịu trách nhiệm tập thể về hoạt động của Ủy ban nhân dân cấp xã..."
Bên cạnh đó, các Phó Chủ tịch và Ủy viên UBND cũng được phân công nhiệm vụ cụ thể, chịu trách nhiệm trước Chủ tịch và pháp luật về lĩnh vực mình phụ trách. Nguyên tắc "mỗi việc chỉ giao cho một người chủ trì" được nhấn mạnh để tránh tình trạng đùn đẩy, né tránh trách nhiệm.
Cải cách chế độ hội họp và tiếp dân
Để giảm bớt gánh nặng hành chính, Nghị định 315/2025/NĐ-CP cho phép linh hoạt trong hình thức hội họp. Các phiên họp có thể tổ chức trực tiếp, trực tuyến hoặc lấy ý kiến qua phiếu biểu quyết điện tử. Đối với những vấn đề cấp bách, Chủ tịch có thể quyết định lấy ý kiến thành viên bằng văn bản điện tử thay vì tổ chức họp tập trung.
Đặc biệt, quy chế yêu cầu cán bộ, công chức cấp xã phải sâu sát địa bàn, thường xuyên đối thoại và lắng nghe ý kiến của Nhân dân. Trưởng thôn và Tổ trưởng tổ dân phố đóng vai trò là cầu nối quan trọng, hỗ trợ người dân tiếp cận các dịch vụ công trực tuyến và phản ánh kịp thời các nguyện vọng chính đáng lên chính quyền.
Việc ban hành Quy chế làm việc mẫu theo Nghị định 315/2025/NĐ-CP là bước đi cần thiết để hiện đại hóa bộ máy chính quyền cơ sở, đảm bảo sự thống nhất, thông suốt trong quản lý nhà nước từ Trung ương đến địa phương.