Bối cảnh pháp lý về đăng ký doanh nghiệp tư nhân năm 2018
Tính đến tháng 10/2018, hoạt động đăng ký thành lập doanh nghiệp tư nhân tại Việt Nam đang được điều chỉnh chủ yếu bởi Luật Doanh nghiệp 2014 và Nghị định 78/2015/NĐ-CP. Đây là giai đoạn mà các thủ tục hành chính đã được cải cách mạnh mẽ, tuy nhiên, loại hình doanh nghiệp tư nhân vẫn mang những đặc thù pháp lý riêng biệt mà nếu không nắm rõ, chủ doanh nghiệp có thể đối mặt với những rủi ro tài chính cực lớn.
1. Đặc thù về trách nhiệm vô hạn - Con dao hai lưỡi
Khác với Công ty TNHH hay Công ty Cổ phần, doanh nghiệp tư nhân do một cá nhân làm chủ và tự chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về mọi hoạt động của doanh nghiệp. Theo quy định tại Điều 183 Luật Doanh nghiệp 2014:
Doanh nghiệp tư nhân là doanh nghiệp do một cá nhân làm chủ và tự chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về mọi hoạt động của doanh nghiệp.
Điều này có nghĩa là nếu doanh nghiệp phát sinh nợ nần, chủ doanh nghiệp không chỉ dùng vốn đã đăng ký kinh doanh để trả nợ mà phải dùng cả tài sản cá nhân (nhà cửa, xe cộ, sổ tiết kiệm riêng) để thanh toán. Đây là điểm quan trọng nhất cần cân nhắc trước khi quyết định chọn loại hình này thay vì công ty trách nhiệm hữu hạn.
2. Quy tắc đặt tên doanh nghiệp: Tránh trùng lặp và gây nhầm lẫn
Việc đặt tên không chỉ là thương hiệu mà còn phải tuân thủ nghiêm ngặt các điều cấm. Tên doanh nghiệp tư nhân phải bao gồm thành tố "Doanh nghiệp tư nhân" hoặc "DNTN" và tên riêng. Theo Điều 39 Luật Doanh nghiệp 2014, doanh nghiệp không được đặt tên trùng hoặc gây nhầm lẫn với doanh nghiệp đã đăng ký trên phạm vi toàn quốc.
Đặc biệt, trong năm 2018, việc tra cứu tên trên Hệ thống thông tin đăng ký doanh nghiệp quốc gia là bước bắt buộc để tránh bị Phòng Đăng ký kinh doanh từ chối hồ sơ. Các từ ngữ vi phạm thuần phong mỹ tục hoặc sử dụng tên cơ quan nhà nước khi chưa được phép cũng là những lỗi phổ biến khiến hồ sơ bị trả lại.
3. Trụ sở chính: Tuyệt đối không đặt tại căn hộ chung cư
Đây là lưu ý cực kỳ quan trọng mà nhiều chủ doanh nghiệp vẫn mắc phải. Kể từ khi Luật Nhà ở 2014 có hiệu lực, việc sử dụng căn hộ chung cư làm địa điểm kinh doanh đã bị cấm hoàn toàn. Cụ thể, Nghị định 99/2015/NĐ-CP quy định rõ căn hộ chung cư chỉ được dùng để ở.
Nếu địa chỉ trụ sở là nhà riêng, chủ doanh nghiệp cần đảm bảo có giấy tờ chứng minh quyền sở hữu hoặc hợp đồng thuê nhà hợp pháp. Đối với các ngành nghề đặc thù như sản xuất, trụ sở còn phải đáp ứng các điều kiện về môi trường và khoảng cách với khu dân cư.
4. Ngành nghề kinh doanh và Hệ thống mã ngành mới 2018
Một điểm mới cần lưu ý trong năm 2018 là việc áp dụng Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam mới theo Quyết định 27/2018/QĐ-TTg (có hiệu lực từ ngày 20/8/2018). Khi đăng ký thành lập, doanh nghiệp phải áp mã ngành cấp 4 theo danh mục mới này.
Đối với các ngành nghề kinh doanh có điều kiện, doanh nghiệp chỉ được phép hoạt động sau khi đã được cấp giấy phép con hoặc đáp ứng đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật chuyên ngành.
5. Vốn đầu tư và nghĩa vụ thuế môn bài
Chủ doanh nghiệp tư nhân tự đăng ký mức vốn đầu tư. Mặc dù pháp luật không quy định mức vốn tối thiểu (trừ ngành nghề có vốn pháp định), nhưng mức vốn này sẽ là căn cứ để tính thuế môn bài hàng năm. Theo quy định hiện hành năm 2018, nếu vốn đầu tư dưới 10 tỷ đồng, mức thuế môn bài là 2.000.000 đồng/năm; trên 10 tỷ đồng là 3.000.000 đồng/năm.
Lưu ý rằng việc kê khai khống vốn đầu tư là hành vi bị nghiêm cấm và có thể bị xử phạt hành chính nặng theo quy định về quản lý đăng ký kinh doanh.
Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý
Thành lập doanh nghiệp tư nhân là bước đi đơn giản nhất để khởi nghiệp do bộ máy quản lý gọn nhẹ (chỉ một người quyết định). Tuy nhiên, rủi ro về tài sản cá nhân là rất lớn. Nếu dự kiến quy mô kinh doanh lớn hoặc có nhiều rủi ro nợ nần, chủ đầu tư nên cân nhắc chuyển sang loại hình Công ty TNHH một thành viên để hưởng chế độ trách nhiệm hữu hạn trong phạm vi vốn góp.