Trước những thay đổi trong mô hình tổ chức hệ thống y tế cơ sở, đặc biệt là việc sắp xếp các Trạm y tế xã, phường, thị trấn về trực thuộc Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã, Bộ Y tế đã chính thức ban hành Công văn số 8654/BYT-VPB nhằm tháo gỡ các vướng mắc về đầu tư và quản lý vận hành.
Đẩy mạnh nguồn lực đầu tư cho y tế cơ sở giai đoạn 2026–2035
Một trong những quan tâm hàng đầu của cử tri và các địa phương hiện nay là nguồn kinh phí để nâng cấp hạ tầng, trang thiết bị cho y tế cơ sở. Giải đáp vấn đề này, Bộ Y tế cho biết đang tích cực triển khai Chương trình “Đầu tư phát triển mạng lưới y tế cơ sở vùng khó khăn” với sự hỗ trợ từ nguồn vốn ADB. Chương trình tập trung vào việc nâng cấp hạ tầng và bổ sung các thiết bị y tế thiết yếu, đảm bảo các trạm y tế có đủ năng lực phục vụ nhân dân tại chỗ.
Đặc biệt, tầm nhìn dài hạn đã được định hình thông qua Chương trình Mục tiêu quốc gia chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026–2035. Với dự kiến 34 tỉnh, thành phố thụ hưởng, chương trình này không chỉ dừng lại ở việc xây sửa cơ sở vật chất mà còn hướng tới đổi mới toàn diện mô hình chăm sóc sức khỏe ban đầu, phát triển mạnh mẽ y tế dự phòng.
Phân cấp trách nhiệm: UBND cấp xã giữ vai trò chủ đạo
Khi Trạm y tế xã chính thức trở thành đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc UBND cấp xã, trách nhiệm đầu tư và quản lý đã có sự phân định rõ ràng hơn. Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, việc quyết định đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất hiện nay thuộc thẩm quyền của UBND cấp xã và UBND cấp tỉnh.
Căn cứ pháp lý quan trọng nhất điều chỉnh hoạt động này là các quy định về thành lập và tổ chức lại đơn vị sự nghiệp công lập. Cụ thể:
Việc tổ chức lại, đầu tư cho Trạm y tế phải tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn tại Nghị định 120/2020/NĐ-CP của Chính phủ. Đồng thời, các địa phương cần cập nhật những điểm mới tại Nghị định 283/2025/NĐ-CP về sửa đổi, bổ sung một số điều liên quan đến cơ cấu tổ chức và quản lý đơn vị sự nghiệp.
Việc chuyển đổi mô hình quản lý này được kỳ vọng sẽ giúp chính quyền cơ sở sâu sát hơn trong việc nắm bắt nhu cầu y tế của địa phương, từ đó có những quyết sách đầu tư kịp thời, hiệu quả, tránh tình trạng lãng phí hoặc đầu tư không đúng trọng điểm.