Trong bối cảnh nền kinh tế hiện đại, việc xây dựng một mối quan hệ lao động bền vững giữa người sử dụng lao động và tập thể người lao động là yếu tố then chốt quyết định sự thành bại của doanh nghiệp. Thương lượng tập thể chính là "cầu nối" pháp lý quan trọng nhất để đạt được mục tiêu này.
Thương lượng tập thể là gì và tại sao lại quan trọng?
Theo quy định tại Điều 65 Bộ luật Lao động 2019, khái niệm này được định nghĩa cụ thể như sau:
Thương lượng tập thể là việc đàm phán, thỏa thuận giữa một bên là một hoặc nhiều tổ chức đại diện người lao động với một bên là một hoặc nhiều người sử dụng lao động hoặc tổ chức đại diện người sử dụng lao động nhằm xác lập điều kiện lao động, quy định về mối quan hệ giữa các bên và xây dựng quan hệ lao động tiến bộ, hài hòa và ổn định.
Việc hiểu rõ bản chất của thương lượng giúp các bên tránh được những xung đột không đáng có, đồng thời tạo ra một môi trường làm việc minh bạch, nơi quyền lợi của cả hai bên đều được tôn trọng.
6 Nguyên tắc "vàng" không thể bỏ qua khi thương lượng
Để cuộc đàm phán đạt được kết quả thực chất, các bên phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc được nêu tại Điều 66 Bộ luật Lao động 2019. Cụ thể, quá trình này phải dựa trên sự tự nguyện, hợp tác, thiện chí, bình đẳng, công khai và minh bạch.
Nếu thiếu đi sự thiện chí hoặc tính minh bạch trong việc cung cấp thông tin, cuộc thương lượng rất dễ rơi vào bế tắc, thậm chí dẫn đến các tranh chấp lao động kéo dài.
Nội dung trọng tâm trong các cuộc thương lượng tập thể
Các bên không nhất thiết phải thương lượng toàn bộ mọi vấn đề mà có thể lựa chọn những nội dung cấp thiết nhất. Điều 67 Bộ luật Lao động 2019 liệt kê các nhóm nội dung chính bao gồm:
- Tiền lương và phúc lợi: Bao gồm lương cơ bản, trợ cấp, thưởng, bữa ăn giữa ca và các chế độ nâng lương định kỳ.
- Thời giờ làm việc: Quy định về ca kíp, thời gian nghỉ ngơi, làm thêm giờ.
- An toàn lao động: Các biện pháp bảo đảm vệ sinh, an toàn tại nơi làm việc.
- Bình đẳng giới: Bảo vệ thai sản, phòng chống quấy rối tình dục tại nơi làm việc.
Quy trình 5 bước tổ chức thương lượng tập thể chuẩn pháp luật
Để đảm bảo tính pháp lý, doanh nghiệp và tổ chức đại diện người lao động cần thực hiện theo quy trình tại Điều 70 Bộ luật Lao động 2019:
- Gửi yêu cầu thương lượng: Khi một bên có yêu cầu, bên kia không được từ chối. Trong vòng 07 ngày làm việc, các bên phải thỏa thuận thời gian và địa điểm họp.
- Chuẩn bị thông tin: Người sử dụng lao động có trách nhiệm cung cấp thông tin về tình hình sản xuất kinh doanh (trừ bí mật công nghệ) trong vòng 10 ngày kể từ khi có yêu cầu.
- Tiến hành phiên họp: Thời gian thương lượng không quá 90 ngày. Đại diện người lao động tham gia họp vẫn được hưởng lương bình thường.
- Lập biên bản: Mọi nội dung thống nhất hoặc chưa thống nhất đều phải được ghi vào biên bản có chữ ký của các bên.
- Công khai kết quả: Biên bản phải được công bố rộng rãi cho toàn bộ người lao động trong doanh nghiệp biết.
Xử lý thế nào khi thương lượng tập thể không thành?
Không phải cuộc thương lượng nào cũng đi đến hồi kết tốt đẹp. Theo Điều 71 Bộ luật Lao động 2019, nếu các bên không đạt được thỏa thuận sau thời hạn quy định hoặc một bên từ chối thương lượng, các bên có quyền tiến hành thủ tục giải quyết tranh chấp lao động.
Lời khuyên pháp lý: Doanh nghiệp nên chủ động lắng nghe và đưa ra các phương án linh hoạt trong quá trình thương lượng để tránh việc tranh chấp leo thang thành đình công, gây thiệt hại cho cả hai phía.