Trong kỷ nguyên số, việc ứng dụng công nghệ vào quản lý hạ tầng không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc. Mới đây, Thủ tướng Chính phủ đã chính thức phê duyệt Đề án ứng dụng Internet vạn vật (IoT) trong lĩnh vực giao thông thông minh, mở ra một chương mới cho hạ tầng vận tải Việt Nam.
Nền tảng IoT - "Trái tim" của hạ tầng giao thông hiện đại
Theo nội dung tại Quyết định 2692/QĐ-TTg, Chính phủ đặt mục tiêu xây dựng một nền tảng IoT thống nhất, an toàn và hiệu quả. Đây không chỉ đơn thuần là việc lắp đặt thêm thiết bị, mà là tạo ra một "hệ sinh thái" nơi phương tiện, con người, hạ tầng và cơ quan quản lý có thể "giao tiếp" với nhau theo thời gian thực.
Việc triển khai IoT được xác định là nền tảng cốt lõi để bảo đảm kết nối dữ liệu xuyên suốt. Điều này giúp các cơ quan chức năng có cái nhìn tổng thể và chính xác về tình hình giao thông, từ đó đưa ra các quyết định điều hành kịp thời, giảm thiểu ùn tắc và tai nạn.
"Ứng dụng IoT trong giao thông là nền tảng hạ tầng thông minh cốt lõi, bảo đảm kết nối dữ liệu giữa phương tiện, con người, hạ tầng và cơ quan quản lý."
Lộ trình hiện thực hóa: Từ thí điểm đến phủ sóng toàn quốc
Đề án vạch ra một lộ trình cụ thể với hai giai đoạn then chốt, thể hiện quyết tâm chuyển đổi số mạnh mẽ của ngành giao thông:
Giai đoạn 2026 - 2028: Đặt nền móng và thí điểm
Trong ba năm đầu tiên, trọng tâm sẽ là hoàn thiện hành lang pháp lý và các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia. Đáng chú ý, Việt Nam sẽ thí điểm Trung tâm điều hành thông minh (IOC) tại ít nhất 02 thành phố lớn. Đồng thời, hệ thống thu phí điện tử không dừng (ETC) sẽ được hoàn thiện trên toàn bộ tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông, giúp việc di chuyển trở nên thông thoáng hơn bao giờ hết.
Giai đoạn 2029 - 2035: Bứt phá và liên thông dữ liệu
Sau giai đoạn thí điểm, mô hình IOC sẽ được mở rộng ra ít nhất 05 thành phố và 10 tỉnh thành. Mục tiêu đầy tham vọng là 100% dữ liệu IoT giao thông sẽ được chuẩn hóa và liên thông giữa Bộ Xây dựng, Bộ Công an và các địa phương. Đặc biệt, hạ tầng cảm biến IoT sẽ hiện diện trên tối thiểu 50% các tuyến giao thông chính, tạo tiền đề cho các phương tiện tự hành trong tương lai.
Những thay đổi sát sườn đối với người dân và doanh nghiệp
Không chỉ dừng lại ở quản lý vĩ mô, ứng dụng IoT còn mang lại những lợi ích thiết thực cho người dân. Việc kiểm soát tải trọng tự động, quản lý kết cấu hạ tầng bằng cảm biến sẽ giúp kéo dài tuổi thọ đường bộ, giảm chi phí bảo trì. Đối với doanh nghiệp vận tải, dữ liệu thời gian thực về lộ trình và tình trạng giao thông sẽ giúp tối ưu hóa chi phí logistics, hướng tới một nền giao thông xanh và bền vững.
Để đạt được những mục tiêu này, Đề án cũng nhấn mạnh việc huy động đa dạng nguồn lực, từ ngân sách nhà nước đến xã hội hóa và viện trợ quốc tế. Đây là cơ hội lớn cho các doanh nghiệp công nghệ trong nước tham gia vào chuỗi cung ứng hạ tầng thông minh quốc gia.
Với tầm nhìn dài hạn và lộ trình bài bản, việc ứng dụng IoT hứa hẹn sẽ biến giao thông Việt Nam trở nên an toàn, minh bạch và hiện đại hơn, bắt kịp xu hướng của các quốc gia phát triển trên thế giới.