Việc thành lập, giải thể hay đổi tên một đơn vị hành chính không chỉ là câu chuyện của bộ máy quản lý mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống, tâm tư của mỗi người dân. Để đảm bảo tính dân chủ và sự đồng thuận cao, Chính phủ đã ban hành quy định mới rất cụ thể về ngưỡng tán thành của người dân trong các quyết định quan trọng này.
Quy định mới về việc lấy ý kiến Nhân dân khi thay đổi địa giới hành chính
Theo quy định tại Điều 5 Nghị định 321/2025/NĐ-CP, quá trình lấy ý kiến Nhân dân về việc thành lập, giải thể, nhập, chia, điều chỉnh địa giới và đổi tên đơn vị hành chính phải được thực hiện một cách chặt chẽ và minh bạch.
Báo cáo kết quả lấy ý kiến phải nêu rõ quá trình tổ chức, tổng số hộ gia đình trên địa bàn, số hộ tham gia, số hộ đồng ý và không đồng ý. Điều này giúp cơ quan chức năng có cái nhìn toàn diện về mức độ ủng hộ của cộng đồng đối với các thay đổi dự kiến.
Điều kiện "cần và đủ" để đề án được tiếp tục xem xét
Điểm mấu chốt trong quy định mới chính là con số 50%. Cụ thể, Nghị định 321/2025/NĐ-CP nêu rõ:
"Kết quả lấy ý kiến Nhân dân về việc thành lập, giải thể, nhập, chia, điều chỉnh địa giới và đổi tên đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp xã đạt từ 50% trở lên tổng số hộ gia đình trên địa bàn tán thành thì cơ quan xây dựng đề án mới tiếp tục hoàn thiện đề án và gửi Hội đồng nhân dân các cấp để xem xét, cho ý kiến."
Như vậy, nếu tỷ lệ tán thành không đạt ngưỡng quá bán (50%), đề án sẽ không đủ điều kiện để trình Hội đồng nhân dân xem xét. Đây là một "bộ lọc" quan trọng, khẳng định vai trò chủ thể của người dân trong việc quyết định các vấn đề hệ trọng của địa phương.
Công khai kết quả lấy ý kiến: Minh bạch và dân chủ
Không chỉ dừng lại ở việc lấy ý kiến, kết quả này còn phải được công khai rộng rãi trên các trang thông tin điện tử của địa phương và Cổng thông tin điện tử của Chính phủ. Việc công khai này phải tuân thủ các quy định của Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở 2022.
Quy định này không chỉ giúp người dân giám sát quá trình thực hiện mà còn tạo niềm tin vào sự minh bạch của chính quyền. Đối với các đơn vị hành chính cấp xã không tổ chức Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh sẽ trực tiếp chỉ đạo hoàn thiện đề án để gửi Hội đồng nhân dân cấp tỉnh xem xét.
Tóm lại, việc đặt ra ngưỡng 50% hộ dân tán thành là một bước tiến trong việc cụ thể hóa phương châm "Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân thụ hưởng", đảm bảo mọi sự thay đổi về địa giới hành chính đều xuất phát từ nguyện vọng và lợi ích chính đáng của Nhân dân.