Trong quá trình chuyển đổi sang thẻ Căn cước công dân (CCCD) gắn chip, không ít người dân vẫn còn giữ lại Chứng minh nhân dân (CMND) cũ do nhiều nguyên nhân khác nhau. Tuy nhiên, việc sử dụng song song hai loại giấy tờ này không chỉ gây nhầm lẫn mà còn tiềm ẩn những rủi ro pháp lý nghiêm trọng, thậm chí có thể bị xử phạt hành chính.
Quy định về việc thu hồi Chứng minh nhân dân cũ
Theo quy định tại Điều 11 Thông tư 59/2021/TT-BCA, khi công dân làm thủ tục chuyển từ CMND sang thẻ CCCD hoặc đổi thẻ CCCD, cán bộ Công an có trách nhiệm thu lại CMND, thẻ CCCD đang sử dụng.
"Thu lại Chứng minh nhân dân, thẻ Căn cước công dân đang sử dụng trong trường hợp công dân làm thủ tục chuyển từ Chứng minh nhân dân sang thẻ Căn cước công dân, đổi thẻ Căn cước công dân."
Thực tế, có những trường hợp người dân khai báo mất CMND để không phải nộp lại, hoặc do sơ suất của cán bộ làm thủ tục mà CMND cũ vẫn chưa bị thu hồi. Điều này dẫn đến tình trạng một cá nhân sở hữu cùng lúc hai loại giấy tờ tùy thân có số định danh khác nhau.
Rủi ro khi sử dụng Chứng minh nhân dân đã hết hiệu lực
Nhiều người lầm tưởng rằng CMND cũ vẫn còn thời hạn ghi trên thẻ thì vẫn có thể sử dụng. Tuy nhiên, ngay khi thẻ CCCD mới được cấp, thông tin của công dân đã được cập nhật trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, và về mặt pháp lý, CMND cũ đã không còn giá trị sử dụng.
Việc tiếp tục dùng CMND cũ trong các giao dịch dân sự như ký kết hợp đồng, mở tài khoản ngân hàng hay thực hiện thủ tục hành chính có thể dẫn đến các hệ lụy:
- Giao dịch bị vô hiệu: Nếu đối tác hoặc cơ quan chức năng phát hiện giấy tờ sử dụng đã hết hiệu lực, các hợp đồng hoặc văn bản đã ký kết có thể bị tuyên bố vô hiệu, gây thiệt hại về kinh tế và thời gian.
- Thông tin không thống nhất: Sử dụng nhiều loại giấy tờ khác nhau khiến dữ liệu cá nhân bị phân tán, gây khó khăn trong việc xác thực danh tính và tích hợp thông tin sau này.
Hiện nay, thẻ CCCD gắn chip đã tích hợp mã QR chứa thông tin về số CMND cũ. Do đó, người dân hoàn toàn có thể yên tâm sử dụng duy nhất thẻ CCCD mới trong mọi giao dịch mà không cần lo lắng về việc xác nhận số cũ.
Mức xử phạt khi sử dụng Chứng minh nhân dân sai quy định
Hành vi không nộp lại CMND cũ hoặc tiếp tục sử dụng CMND đã hết hiệu lực có thể bị xử phạt vi phạm hành chính. Cụ thể, theo điểm b khoản 1 Điều 10 Nghị định 144/2021/NĐ-CP, mức phạt được quy định như sau:
"Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 300.000 đồng đến 500.000 đồng đối với một trong những hành vi sau đây: ... b) Không thực hiện đúng quy định của pháp luật về cấp, đổi, cấp lại thẻ Căn cước công dân;"
Để tránh những rắc rối không đáng có, các chuyên gia pháp lý khuyên người dân nên chủ động nộp lại CMND cũ khi làm CCCD mới. Trong trường hợp vẫn còn giữ CMND cũ, tuyệt đối không nên mang ra sử dụng trong bất kỳ giao dịch chính thức nào.