Trong đời sống xã hội, những hành vi đe dọa, uy hiếp tinh thần nhằm chiếm đoạt tài sản không chỉ gây thiệt hại về kinh tế mà còn để lại nỗi bất an cho nạn nhân. Pháp luật Việt Nam quy định rất nghiêm khắc đối với hành vi này dưới tội danh "Cưỡng đoạt tài sản". Tuy nhiên, trong một số trường hợp cụ thể, người phạm tội vẫn mong muốn có một cơ hội để sửa sai thông qua việc hưởng án treo. Vậy quy định cụ thể của pháp luật về vấn đề này như thế nào?
Tội cưỡng đoạt tài sản bị xử lý như thế nào theo quy định mới nhất?
Hành vi cưỡng đoạt tài sản được hiểu là việc đe dọa sẽ dùng vũ lực hoặc có thủ đoạn khác uy hiếp tinh thần người khác nhằm chiếm đoạt tài sản. Theo quy định tại Điều 170 Bộ luật Hình sự 2015, khung hình phạt cho tội danh này được chia thành nhiều mức độ khác nhau tùy vào tính chất và mức độ nghiêm trọng của hành vi:
- Khung hình phạt cơ bản: Phạt tù từ 01 năm đến 05 năm.
- Các khung hình phạt tăng nặng: Có thể lên đến 20 năm tù nếu phạm tội có tổ chức, chiếm đoạt tài sản có giá trị lớn (từ 500 triệu đồng trở lên), hoặc lợi dụng thiên tai, dịch bệnh, hoàn cảnh chiến tranh để gây án.
Bên cạnh hình phạt tù, người phạm tội còn có thể phải đối mặt với hình phạt bổ sung là phạt tiền từ 10 triệu đến 100 triệu đồng hoặc tịch thu một phần/toàn bộ tài sản. Đối với những trường hợp chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, hành vi này sẽ bị xử phạt hành chính theo quy định tại Nghị định 144/2021/NĐ-CP.
Người phạm tội cưỡng đoạt tài sản có được hưởng án treo không?
Án treo không phải là một hình phạt mà là một biện pháp miễn chấp hành hình phạt tù có điều kiện. Để một người bị kết tội cưỡng đoạt tài sản được hưởng án treo, họ phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn khắt khe tại Điều 65 Bộ luật Hình sự 2015 và hướng dẫn tại Nghị quyết 02/2018/NQ-HĐTP:
1. Mức hình phạt tù không quá 03 năm
Đây là điều kiện tiên quyết. Nếu bị cáo bị tuyên phạt mức án trên 03 năm tù, họ sẽ không có cơ hội được xem xét hưởng án treo. Đối chiếu với tội cưỡng đoạt tài sản, điều này thường chỉ xảy ra khi bị cáo bị xét xử ở khung hình phạt thấp nhất và có nhiều tình tiết giảm nhẹ.
2. Nhân thân tốt và các tình tiết giảm nhẹ
Bị cáo phải là người có nhân thân tốt, luôn chấp hành đúng chính sách pháp luật tại địa phương. Đồng thời, hồ sơ vụ án phải ghi nhận ít nhất 02 tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự (trong đó có ít nhất 01 tình tiết quy định tại khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự 2015) và không có tình tiết tăng nặng.
3. Nơi cư trú rõ ràng và khả năng tự cải tạo
Tòa án sẽ xem xét liệu việc cho hưởng án treo có gây nguy hiểm cho xã hội hay ảnh hưởng xấu đến an ninh trật tự hay không. Người phạm tội cần có nơi cư trú ổn định để cơ quan chức năng có thể giám sát, giáo dục trong thời gian thử thách.
"Khi xử phạt tù không quá 03 năm, căn cứ vào nhân thân của người phạm tội và các tình tiết giảm nhẹ, nếu xét thấy không cần phải bắt chấp hành hình phạt tù, thì Tòa án cho hưởng án treo..." - Trích Điều 65 Bộ luật Hình sự 2015.
Như vậy, cơ hội hưởng án treo cho tội cưỡng đoạt tài sản là có, nhưng phạm vi áp dụng rất hẹp, chủ yếu dành cho những người phạm tội lần đầu, tính chất ít nghiêm trọng và đã thành khẩn hối lỗi, khắc phục hậu quả.