Sau những đổ vỡ trong hôn nhân, không ít bậc cha mẹ nảy sinh ý định làm lại Giấy khai sinh cho con với mong muốn thay đổi họ tên hoặc đơn giản là để thông tin trên giấy tờ không còn liên quan đến người cũ. Tuy nhiên, Giấy khai sinh là văn bản hộ tịch gốc, gắn liền với nhân thân của một cá nhân suốt đời, do đó việc làm lại hay thay đổi thông tin không thể thực hiện tùy tiện theo ý muốn chủ quan.
Điều kiện làm lại giấy khai sinh: Không phải cứ muốn là được!
Việc đăng ký lại khai sinh chỉ được thực hiện trong những trường hợp đặc biệt do pháp luật quy định. Cụ thể, tại khoản 1 Điều 24 Nghị định 123/2015/NĐ-CP quy định như sau:
"1. Việc khai sinh, kết hôn, khai tử đã được đăng ký tại cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam trước ngày 01 tháng 01 năm 2016 nhưng Sổ hộ tịch và bản chính giấy tờ hộ tịch đều bị mất thì được đăng ký lại."
Như vậy, để được làm lại (đăng ký lại) Giấy khai sinh, cha mẹ cần chứng minh được các điều kiện khắt khe sau:
- Việc khai sinh đã được đăng ký trước ngày 01/01/2016.
- Cả Sổ hộ tịch (lưu tại cơ quan nhà nước) và bản chính Giấy khai sinh đều đã bị mất.
- Người được khai sinh vẫn còn sống tại thời điểm yêu cầu.
Điều này đồng nghĩa với việc, nếu chỉ vì lý do ly hôn mà cha hoặc mẹ muốn làm lại Giấy khai sinh để thay đổi thông tin người cha/mẹ cũ thì không được phép. Pháp luật không coi ly hôn là căn cứ để xóa bỏ hay thay đổi thông tin nhân thân gốc của trẻ trên Giấy khai sinh.
Thay đổi thông tin trên giấy khai sinh sau ly hôn: Những điều cần lưu ý
Dù không thể làm lại giấy khai sinh theo ý muốn, nhưng trong một số trường hợp, cha mẹ có thể thực hiện thủ tục thay đổi hoặc cải chính hộ tịch nếu có căn cứ pháp lý phù hợp.
1. Thay đổi họ, tên cho con
Theo quy định tại khoản 1 Điều 7 Nghị định 123/2015/NĐ-CP, việc thay đổi họ, tên cho người dưới 18 tuổi phải có sự đồng ý của cả cha và mẹ. Nếu trẻ từ đủ 09 tuổi trở lên thì còn cần sự đồng ý của chính đứa trẻ đó.
2. Cải chính hộ tịch
Thủ tục này chỉ được áp dụng khi có sai sót trong quá trình đăng ký do lỗi của công chức làm công tác hộ tịch hoặc do người đi đăng ký cung cấp thông tin sai lệch. Việc cải chính phải có đủ căn cứ và giấy tờ chứng minh sai sót.
Thủ tục đăng ký lại khai sinh chi tiết nhất
Trong trường hợp đáp ứng đủ điều kiện về việc mất Sổ hộ tịch và bản chính giấy tờ, cha mẹ có thể thực hiện thủ tục theo các bước sau:
Hồ sơ cần chuẩn bị
Căn cứ Điều 26 Nghị định 123/2015/NĐ-CP, hồ sơ bao gồm:
- Tờ khai đăng ký lại khai sinh (có cam đoan về việc đã đăng ký nhưng không còn giữ bản chính).
- Bản sao các giấy tờ liên quan đến thông tin khai sinh (nếu có) như: Học bạ, bằng tốt nghiệp, Căn cước công dân, Hộ chiếu...
- Đối với cán bộ, công chức, viên chức phải có văn bản xác nhận của Thủ trưởng cơ quan về nội dung khai sinh đang quản lý.
Cơ quan có thẩm quyền giải quyết
Theo quy định của Luật Hộ tịch 2014, thẩm quyền thuộc về:
- UBND cấp xã nơi đã đăng ký khai sinh trước đây hoặc nơi người yêu cầu đang thường trú.
- Trường hợp có yếu tố nước ngoài, thẩm quyền thuộc về UBND cấp huyện nơi đã đăng ký khai sinh trước đây.
Thời gian và lệ phí
Thời gian giải quyết thông thường là 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Nếu cần xác minh thêm, thời gian có thể kéo dài nhưng không quá quy định của pháp luật. Về lệ phí, mức thu sẽ do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quy định (miễn lệ phí đối với người thuộc gia đình có công với cách mạng, người thuộc hộ nghèo, người khuyết tật).
Tóm lại, việc ly hôn không phải là "tấm vé" để cha mẹ tự ý thay đổi hay làm lại Giấy khai sinh cho con. Mọi sự thay đổi đều phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về hộ tịch nhằm đảm bảo tính thống nhất và chính xác của thông tin nhân thân.