Trong những ngày hè oi ả hay mùa trái chín, việc đỗ xe dưới bóng cây xanh là lựa chọn của nhiều tài xế. Tuy nhiên, một tình huống "dở khóc dở cười" đã xảy ra khi những quả chín nặng trĩu bất ngờ rụng xuống, làm vỡ kính chắn gió của những chiếc xế hộp đắt tiền. Lúc này, một cuộc tranh cãi pháp lý nổ ra: Chủ cây phải đền hay chủ xe tự chịu? Hãy cùng tìm hiểu các quy định pháp luật hiện hành để xác định rõ trách nhiệm trong trường hợp này.
Trồng cây như thế nào để không vi phạm pháp luật?
Việc trồng cây không chỉ là sở thích cá nhân mà còn phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về ranh giới đất đai. Theo quy định tại khoản 2 Điều 175 Bộ luật Dân sự 2015, người sử dụng đất chỉ được phép trồng cây trong khuôn viên đất thuộc quyền sử dụng của mình và theo ranh giới đã được xác định rõ ràng.
"Người sử dụng đất chỉ được trồng cây và làm các việc khác trong khuôn viên đất thuộc quyền sử dụng của mình và theo ranh giới đã được xác định; nếu rễ cây, cành cây vượt quá ranh giới thì phải xén rễ, cắt, tỉa cành phần vượt quá, trừ trường hợp có thoả thuận khác."
Điều này có nghĩa là, nếu bạn để cành cây nhà mình vươn sang nhà hàng xóm hoặc vươn ra vỉa hè, lòng đường công cộng, bạn đang vi phạm quy định về ranh giới. Pháp luật yêu cầu chủ sở hữu cây phải chủ động cắt tỉa những phần vượt quá này để tránh gây ảnh hưởng đến không gian chung và an toàn của người khác.
Cảnh báo mức phạt lên đến 30 triệu đồng
Không chỉ dừng lại ở việc tranh chấp dân sự, hành vi trồng cây không đúng nơi quy định còn có thể bị xử lý hành chính. Cụ thể, tại điểm b khoản 2 Điều 54 Nghị định 16/2022/NĐ-CP quy định: Người nào trồng cây xanh trên đường phố, hè phố, dải phân cách hoặc khu vực công cộng không đúng quy định có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng. Đồng thời, người vi phạm buộc phải khôi phục lại tình trạng ban đầu.
Ai phải "móc hầu bao" đền bù khi kính xe bị vỡ?
Để xác định ai là người phải bồi thường, chúng ta cần căn cứ vào các nguyên tắc bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng. Theo Điều 604 Bộ luật Dân sự 2015, chủ sở hữu, người chiếm hữu hoặc người được giao quản lý cây cối phải bồi thường thiệt hại do cây cối gây ra.
Bên cạnh đó, Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015 cũng nhấn mạnh trách nhiệm bồi thường của chủ sở hữu tài sản, trừ trường hợp thiệt hại phát sinh do sự kiện bất khả kháng hoặc hoàn toàn do lỗi của bên bị thiệt hại.
Trường hợp chủ cây phải bồi thường
Nếu người trồng cây không thực hiện nghĩa vụ cắt tỉa, để cành cây chĩa ra đường công cộng và quả rụng làm vỡ kính xe ô tô đang đậu đúng quy định, thì lỗi hoàn toàn thuộc về chủ cây. Trong trường hợp này, chủ cây có nghĩa vụ bồi thường toàn bộ thiệt hại thực tế xảy ra, bao gồm chi phí thay kính mới và các lợi ích kinh tế bị giảm sút do xe không thể sử dụng (theo Điều 589 Bộ luật Dân sự 2015).
Trường hợp miễn trừ trách nhiệm
Pháp luật cũng bảo vệ chủ cây trong các tình huống khách quan:
- Sự kiện bất khả kháng: Nếu chủ cây đã thực hiện đầy đủ các biện pháp an toàn, cắt tỉa cành đúng quy định nhưng do thiên tai, bão lũ bất ngờ khiến quả rụng gây thiệt hại, đây được coi là sự kiện bất khả kháng và chủ cây không phải bồi thường.
- Lỗi của chủ xe: Nếu tài xế cố tình đậu xe vào khu vực có biển cảnh báo nguy hiểm, hoặc đậu xe trái phép trong khuôn viên đất riêng của người khác mà không được sự đồng ý, dẫn đến việc bị quả rụng làm hỏng xe, thì chủ xe phải tự chịu trách nhiệm về thiệt hại của mình.
Lời khuyên pháp lý: Để tránh những tranh chấp không đáng có, chủ cây nên thường xuyên kiểm tra và cắt tỉa cành lá vươn ra ngoài ranh giới. Đối với các tài xế, việc quan sát kỹ vị trí đỗ xe và tránh những khu vực có cây ăn quả nặng trĩu trong mùa chín là cách tốt nhất để bảo vệ tài sản của mình. Trong trường hợp xảy ra thiệt hại, các bên nên ưu tiên thỏa thuận dựa trên tinh thần thiện chí trước khi nhờ đến sự can thiệp của cơ quan chức năng.