Làm thêm giờ (tăng ca) là giải pháp phổ biến để gia tăng thu nhập cho người lao động và đảm bảo tiến độ sản xuất cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều người lao động vẫn đang chấp nhận mức thù lao sát nút với quy định tối thiểu mà chưa biết rằng mình hoàn toàn có quyền thương lượng để nhận được mức đãi ngộ xứng đáng hơn.
Mức lương làm thêm giờ theo quy định hiện hành là bao nhiêu?
Căn cứ theo quy định tại Điều 98 Bộ luật Lao động 2019, tiền lương làm thêm giờ, làm việc vào ban đêm được xác định là mức tối thiểu mà người sử dụng lao động phải đảm bảo. Cụ thể:
"1. Người lao động làm thêm giờ được trả lương tính theo đơn giá tiền lương hoặc tiền lương thực trả theo công việc đang làm như sau: a) Vào ngày thường, ít nhất bằng 150%; b) Vào ngày nghỉ hằng tuần, ít nhất bằng 200%; c) Vào ngày nghỉ lễ, tết, ngày nghỉ có hưởng lương, ít nhất bằng 300% chưa kể tiền lương ngày lễ, tết, ngày nghỉ có hưởng lương đối với người lao động hưởng lương ngày."
Như vậy, các con số 150%, 200% hay 300% chỉ là "sàn" pháp lý. Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đã có hướng dẫn định hướng cho các cấp công đoàn cơ sở cần chủ động đối thoại, thương lượng với chủ doanh nghiệp để nâng mức chi trả này cao hơn mức tối thiểu nhằm động viên và giữ chân người lao động gắn bó lâu dài.
Những quyền lợi "vàng" cần lưu ý khi tăng ca
Bên cạnh tiền lương, sức khỏe của người lao động là yếu tố quan trọng nhất khi cường độ làm việc tăng cao. Các chuyên gia pháp lý và công đoàn khuyến nghị người lao động và tổ chức công đoàn cần tập trung thương lượng các nội dung sau:
1. Chế độ nghỉ ngơi giữa ca làm thêm
Nếu thời gian làm thêm trong một ca lớn hơn 03 giờ, ngoài thời gian nghỉ giữa ca theo quy định, doanh nghiệp nên bố trí giải lao ít nhất 10 phút sau mỗi 90 phút làm việc liên tục. Điều này đặc biệt quan trọng đối với những công nhân làm việc tại các dây chuyền sản xuất máy móc, giúp giảm thiểu căng thẳng và nguy cơ tai nạn lao động.
2. Chất lượng bữa ăn ca và bữa phụ
Bữa ăn không chỉ cần no mà phải đảm bảo đủ chất, cân bằng dinh dưỡng và an toàn vệ sinh thực phẩm. Công đoàn nên đề xuất mức giá trị bữa ăn ca cao hơn quy định chung và bổ sung các bữa ăn nhẹ, bữa phụ sau khi kết thúc giờ làm thêm để hỗ trợ người lao động phục hồi thể lực nhanh chóng.
3. Hỗ trợ phúc lợi và môi trường làm việc
- Hỗ trợ tiền gửi trẻ: Đặc biệt ưu tiên cho lao động có con dưới 06 tuổi để họ yên tâm làm việc.
- Cải thiện môi trường: Tăng cường hệ thống thông gió, chiếu sáng đạt chuẩn tại khu vực sản xuất.
- An toàn thiết bị: Duy tu, bảo dưỡng máy móc thường xuyên để hạn chế tối đa các sự cố gây nguy hiểm.
Lời khuyên cho người lao động
Việc thương lượng không chỉ là trách nhiệm của tổ chức công đoàn mà còn là quyền lợi chính đáng của mỗi cá nhân. Người lao động cần nắm vững các quy định trong Bộ luật Lao động 2019 để có cơ sở vững chắc khi trao đổi với người sử dụng lao động. Một môi trường làm việc công bằng với mức thù lao xứng đáng sẽ là động lực lớn nhất để nâng cao năng suất và hiệu quả công việc.