Trong hoạt động kinh doanh và thực hiện nghĩa vụ với ngân sách nhà nước, việc nắm rõ các quy định về cưỡng chế thuế là vô cùng quan trọng để tránh những rủi ro pháp lý không đáng có. Theo quy định hiện hành, khi người nộp thuế vi phạm các thời hạn hoặc có hành vi trốn tránh nghĩa vụ, cơ quan thuế sẽ áp dụng các biện pháp mạnh tay để thu hồi nợ thuế.
Những trường hợp "báo động đỏ" dẫn đến cưỡng chế thuế
Căn cứ quy định tại Điều 124 Luật Quản lý thuế 2019, các trường hợp bị cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế bao gồm:
- Nợ thuế quá hạn: Người nộp thuế có tiền thuế nợ quá 90 ngày kể từ ngày hết thời hạn nộp theo quy định hoặc hết thời hạn gia hạn nộp thuế.
- Hành vi tẩu tán tài sản: Người nộp thuế có tiền thuế nợ nhưng có hành vi phát tán tài sản hoặc bỏ trốn nhằm trốn tránh nghĩa vụ.
- Không chấp hành quyết định xử phạt: Người nộp thuế không chấp hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính về quản lý thuế đúng thời hạn ghi trên quyết định (trừ trường hợp được hoãn hoặc tạm đình chỉ).
Đáng chú ý, pháp luật cũng quy định cá nhân là người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp đang bị cưỡng chế phải hoàn thành nghĩa vụ thuế trước khi xuất cảnh, nếu không có thể bị tạm hoãn xuất cảnh theo quy định.
7 biện pháp cưỡng chế thi hành áp dụng với người vi phạm
Để đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật, Điều 125 Luật Quản lý thuế 2019 đã liệt kê cụ thể 7 biện pháp cưỡng chế từ nhẹ đến nặng:
- Trích tiền từ tài khoản, phong tỏa tài khoản: Áp dụng đối với đối tượng có tiền gửi tại Kho bạc Nhà nước, ngân hàng thương mại hoặc tổ chức tín dụng khác.
- Khấu trừ một phần tiền lương hoặc thu nhập: Áp dụng với cá nhân đang làm việc theo biên chế, hợp đồng từ 06 tháng trở lên hoặc đang hưởng lương hưu, trợ cấp mất sức lao động.
- Dừng làm thủ tục hải quan: Đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu của đối tượng nợ thuế.
- Ngừng sử dụng hóa đơn: Đây là biện pháp gây ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Cơ quan thuế phải công khai thông tin này trên cổng thông tin điện tử trong vòng 24 giờ.
- Kê biên tài sản, bán đấu giá tài sản kê biên: Biện pháp này không áp dụng nếu cá nhân đang trong thời gian chữa bệnh tại cơ sở y tế hợp pháp.
- Thu tiền, tài sản khác: Thu hồi từ các bên thứ ba đang nắm giữ tiền hoặc tài sản của đối tượng bị cưỡng chế.
- Thu hồi giấy phép: Bao gồm Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, giấy phép thành lập và hoạt động, giấy phép hành nghề... Đây là biện pháp cuối cùng và nghiêm khắc nhất.
Thứ tự áp dụng và những lưu ý quan trọng
Việc áp dụng các biện pháp cưỡng chế không phải lúc nào cũng theo thứ tự cứng nhắc. Đối với các biện pháp (1), (2), (3), cơ quan quản lý thuế có thể căn cứ vào tình hình thực tế để áp dụng biện pháp phù hợp nhất. Tuy nhiên, đối với các biện pháp từ (4) đến (7), nếu không áp dụng được biện pháp trước thì mới chuyển sang biện pháp sau.
"Các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế chấm dứt hiệu lực kể từ khi tiền thuế nợ được nộp đủ vào ngân sách nhà nước."
Để tránh rơi vào tình trạng bị cưỡng chế, người nộp thuế cần chủ động theo dõi thời hạn nộp thuế và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của mình. Trong trường hợp gặp khó khăn khách quan, người nộp thuế có thể làm đơn đề nghị nộp dần tiền thuế nợ (không quá 12 tháng) và phải có bảo lãnh của tổ chức tín dụng để được xem xét khoanh nợ hoặc nộp dần.