Trong quản lý nhà nước về tài nguyên, việc nắm bắt chính xác hiện trạng sử dụng đất là nền tảng cốt yếu để hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội. Với sự ra đời của Luật Đất đai 2024, các quy định về thống kê, kiểm kê đất đai đã có những điều chỉnh quan trọng, đặc biệt là đợt tổng kiểm kê quy mô lớn đang được triển khai trên phạm vi toàn quốc.
Thống kê và kiểm kê đất đai: Hiểu đúng để bảo vệ quyền lợi
Nhiều người dân thường nhầm lẫn giữa hai khái niệm này. Tuy nhiên, theo quy định mới nhất, đây là hai hoạt động có tính chất và phương thức thực hiện khác nhau nhưng cùng hướng tới mục tiêu minh bạch hóa dữ liệu đất đai.
Cụ thể, tại khoản 41 Điều 3 Luật Đất đai 2024 định nghĩa:
“41. Thống kê đất đai là việc Nhà nước tổng hợp, đánh giá trên hồ sơ địa chính về hiện trạng sử dụng đất tại thời điểm thống kê và biến động đất đai giữa 02 lần thống kê.”
Trong khi đó, hoạt động kiểm kê có tính chất phức tạp và thực tế hơn. Theo khoản 29 Điều 3 Luật Đất đai 2024:
“Kiểm kê đất đai là việc Nhà nước tổ chức điều tra, tổng hợp, đánh giá trên hồ sơ địa chính và trên thực địa về hiện trạng sử dụng đất tại thời điểm kiểm kê và biến động đất đai giữa 02 lần kiểm kê.”
Như vậy, điểm khác biệt lớn nhất chính là việc kiểm kê bắt buộc phải thực hiện "trên thực địa", tức là có sự đối soát trực tiếp giữa giấy tờ và hiện trạng sử dụng đất thực tế của người dân.
Mục đích thực sự đằng sau những đợt kiểm kê quy mô lớn
Việc kiểm kê đất đai không đơn thuần là thủ tục hành chính. Theo Chỉ thị 22/CT-TTg về kiểm kê đất đai năm 2024, hoạt động này nhằm lượng hóa thực trạng quản lý, sử dụng đất của từng đơn vị hành chính. Kết quả kiểm kê sẽ là căn cứ để:
- Đánh giá tình hình quản lý, sử dụng đất và đề xuất các chính sách tăng cường hiệu quả sử dụng tài nguyên.
- Cung cấp chỉ tiêu thống kê quốc gia, phục vụ nhu cầu thông tin cho các hoạt động kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh.
- Làm cơ sở điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Nội dung và thời điểm thực hiện kiểm kê đất đai năm 2024
Năm 2024 là năm bản lề với đợt kiểm kê đất đai định kỳ 5 năm. Nội dung kiểm kê lần này tập trung vào diện tích các loại đất và đối tượng đang quản lý, sử dụng. Đặc biệt, Nhà nước sẽ chú trọng kiểm kê các loại đất có nguồn gốc từ nông, lâm trường, đất sân gôn, cảng hàng không và các khu vực sạt lở, bồi đắp.
Căn cứ Điều 57 Luật Đất đai 2024, kỳ hạn thực hiện được quy định như sau:
- Thống kê đất đai: Thực hiện mỗi năm một lần (trừ năm kiểm kê).
- Kiểm kê đất đai: Thực hiện 05 năm một lần.
Thời mốc quan trọng người dân cần lưu ý: Đợt kiểm kê đất đai năm 2024 đã chính thức triển khai từ ngày 01/08/2024. Số liệu sẽ được tính đến hết ngày 31/12/2024. Dự kiến, kết quả kiểm kê cấp tỉnh sẽ hoàn thành trước ngày 30/06/2025 và công bố kết quả toàn quốc trước ngày 30/09/2025.
Lời khuyên cho người sử dụng đất
Trong quá trình cơ quan chức năng thực hiện kiểm kê thực địa, người sử dụng đất cần chủ động rà soát lại hồ sơ pháp lý, ranh giới đất đai của mình. Việc đảm bảo thông tin trên hồ sơ địa chính khớp với thực tế không chỉ giúp Nhà nước quản lý tốt hơn mà còn bảo vệ quyền lợi hợp pháp của chính bạn trong các giao dịch dân sự hoặc khi có tranh chấp xảy ra.
Nếu có bất kỳ vướng mắc nào về quy trình hoặc cần tư vấn về các tình huống đất đai thực tế, người dân nên tìm đến các chuyên gia pháp lý hoặc cơ quan tài nguyên môi trường địa phương để được hướng dẫn chi tiết.