Trong quá trình tham gia tố tụng hình sự, không hiếm trường hợp sau khi gửi đơn kháng cáo, các đương sự hoặc bị cáo nhận thấy cần phải điều chỉnh nội dung để bảo vệ quyền lợi tốt hơn. Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là liệu pháp luật có cho phép thay đổi, bổ sung kháng cáo khi vụ án đã bước sang giai đoạn phúc thẩm hay không?
Ai là người nắm giữ "chìa khóa" kháng cáo?
Trước khi tìm hiểu về việc thay đổi nội dung, chúng ta cần xác định rõ những chủ thể nào được pháp luật trao quyền kháng cáo. Theo quy định tại Điều 331 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, danh sách các chủ thể này bao gồm:
- Bị cáo, bị hại và người đại diện hợp pháp của họ.
- Người bào chữa: Có quyền kháng cáo để bảo vệ lợi ích cho người dưới 18 tuổi hoặc người có nhược điểm về tâm thần, thể chất.
- Nguyên đơn và bị đơn dân sự: Kháng cáo phần bản án liên quan đến bồi thường thiệt hại.
- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: Kháng cáo phần liên quan trực tiếp đến họ.
- Người được Tòa án tuyên không có tội: Có quyền kháng cáo về các căn cứ xác định họ không có tội trong bản án sơ thẩm.
Thay đổi, bổ sung kháng cáo: Quyền lợi không phải ai cũng biết
Pháp luật Việt Nam luôn tạo điều kiện tối đa để các chủ thể bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình. Việc thay đổi hoặc bổ sung nội dung kháng cáo là hoàn toàn có thể, nhưng phải tuân thủ các mốc thời gian và điều kiện nghiêm ngặt.
Cụ thể, tại khoản 1 Điều 342 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 quy định rõ:
"1. Trước khi bắt đầu phiên tòa hoặc tại phiên tòa phúc thẩm, người kháng cáo có quyền thay đổi, bổ sung kháng cáo, Viện kiểm sát ra quyết định kháng nghị có quyền thay đổi, bổ sung kháng nghị nhưng không được làm xấu hơn tình trạng của bị cáo; người kháng cáo rút một phần hoặc toàn bộ kháng cáo; Viện kiểm sát ra quyết định kháng nghị hoặc Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp có quyền rút một phần hoặc toàn bộ kháng nghị."
Như vậy, bạn có quyền thay đổi nội dung kháng cáo ngay cả khi phiên tòa phúc thẩm đang diễn ra. Tuy nhiên, có một nguyên tắc vàng cần lưu ý: Việc thay đổi, bổ sung này không được làm xấu hơn tình trạng của bị cáo nếu việc đó do người kháng cáo thực hiện theo hướng có lợi hoặc Viện kiểm sát không kháng nghị theo hướng tăng nặng.
Thủ tục thực hiện: Cần lưu ý điều gì để không bị bác bỏ?
Để việc thay đổi, bổ sung kháng cáo có hiệu lực pháp lý, người thực hiện cần tuân thủ quy trình sau:
- Trước khi mở phiên tòa: Việc thay đổi, bổ sung phải được lập thành văn bản và gửi trực tiếp cho Tòa án cấp phúc thẩm. Sau khi tiếp nhận, Tòa án có trách nhiệm thông báo cho Viện kiểm sát và các bên liên quan.
- Tại phiên tòa: Người kháng cáo có thể trình bày trực tiếp ý định thay đổi, bổ sung. Nội dung này bắt buộc phải được thư ký ghi nhận đầy đủ vào biên bản phiên tòa.
Việc nắm vững các quy định tại Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 sẽ giúp các đương sự chủ động hơn trong việc bảo vệ công lý và quyền lợi sát sườn của mình tại tòa án.