Lối đi chung không chỉ là con đường dẫn vào nhà mà còn là nguồn cơn của không ít những vụ tranh chấp kéo dài giữa các hộ gia đình. Câu hỏi đặt ra là: Liệu diện tích đất này có được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Sổ đỏ) hay không? Đặc biệt, với sự ra đời của Luật Đất đai 2024, các quy định về vấn đề này đã có những thay đổi đáng kể mà người dân cần nắm rõ để bảo vệ quyền lợi của mình.
1. Lối đi chung có được cấp Sổ đỏ không? Căn cứ pháp lý mới nhất
Thực tế, khái niệm "lối đi chung" không được định nghĩa một cách cứng nhắc trong văn bản luật mà thường được hiểu là phần diện tích đất được các chủ sử dụng đất liền kề thỏa thuận dành ra hoặc do lịch sử để lại để có lối ra đường giao thông công cộng. Theo quy định tại Điều 220 Luật Đất đai 2024, việc tách thửa đất phải bảo đảm có lối đi và được kết nối với đường giao thông công cộng hiện có.
Việc lối đi chung có được cấp Sổ đỏ hay không phụ thuộc vào nguồn gốc và sự thỏa thuận:
- Trường hợp được cấp: Nếu lối đi chung thuộc quyền sử dụng chung của các hộ gia đình và được thể hiện rõ trong hồ sơ địa chính, diện tích này sẽ được ghi nhận là "Sử dụng chung" trên Sổ đỏ của các hộ liên quan.
- Trường hợp không được cấp: Nếu lối đi chung là đất thuộc quản lý của Nhà nước, đất do người dân tự nguyện hiến tặng làm đường công cộng, hoặc đất không xác định được nguồn gốc rõ ràng thì sẽ không được cấp Sổ đỏ cho cá nhân hay hộ gia đình nào.
Bên cạnh đó, Bộ luật Dân sự 2015 cũng nhấn mạnh nguyên tắc thỏa thuận lối đi chung phải bảo đảm nhu cầu hợp lý của việc khai thác bất động sản và không được lạm dụng quyền đối với bất động sản chịu hưởng quyền.
2. Cách thể hiện lối đi chung trên Sổ đỏ theo quy định 2024
Một trong những điểm mới đáng chú ý từ ngày 01/08/2024 là việc thể hiện thông tin trên Sổ đỏ theo Thông tư 10/2024/TT-BTNMT. Theo đó, lối đi chung sẽ được ghi nhận là phần diện tích đất sử dụng chung. Đặc biệt, thông tin chi tiết về những người cùng sử dụng chung diện tích này sẽ được tích hợp và thể hiện thông qua mã QR trên Giấy chứng nhận.
Ví dụ, trên Sổ đỏ có thể ghi: "Cùng sử dụng đất chung (diện tích 20m2) với ông Nguyễn Văn A và bà Trần Thị B". Điều này giúp minh bạch hóa quyền lợi, tránh tình trạng một hộ gia đình tự ý lấn chiếm hoặc xây dựng trái phép trên phần đất chung này.
3. Trình tự, thủ tục cấp Sổ đỏ cho diện tích lối đi chung
Nếu lối đi chung được hình thành trong quá trình tách thửa, người dân cần thực hiện theo trình tự quy định tại Điều 7 Nghị định 101/2024/NĐ-CP:
Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ
Hồ sơ bao gồm: Đơn đề nghị tách thửa (Mẫu 01/ĐK), Bản vẽ tách thửa đất (Mẫu 02/ĐK), Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất bản gốc và các văn bản thỏa thuận về lối đi chung (nếu có).
Bước 2: Nộp hồ sơ
Theo Điều 21 Nghị định 101/2024/NĐ-CP, người dân có thể nộp hồ sơ tại Bộ phận Một cửa của UBND cấp huyện hoặc Văn phòng đăng ký đất đai/Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai.
Bước 3: Xử lý và nhận kết quả
Cơ quan chức năng sẽ tiến hành đo đạc địa chính, cập nhật thông tin vào hồ sơ địa chính và trình cấp có thẩm quyền cấp Sổ đỏ mới. Sau khi hoàn thành nghĩa vụ tài chính, người dân sẽ nhận được Giấy chứng nhận ghi nhận đúng diện tích đất riêng và phần diện tích lối đi chung.
Trích dẫn Điều 220 Luật Đất đai 2024: "Việc tách thửa đất, hợp thửa đất phải bảo đảm có lối đi; được kết nối với đường giao thông công cộng hiện có; bảo đảm cấp nước, thoát nước và nhu cầu cần thiết khác một cách hợp lý..."
Việc nắm vững các quy định về lối đi chung không chỉ giúp bạn tránh được những rắc rối pháp lý mà còn đảm bảo giá trị bất động sản của mình. Nếu bạn đang gặp vướng mắc về tranh chấp hoặc thủ tục cấp Sổ đỏ, hãy liên hệ ngay với các chuyên gia pháp lý để được tư vấn kịp thời.