Sau gần 70 năm gắn bó với đời sống người dân, cuốn sổ hộ khẩu giấy đã chính thức hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình. Bước sang kỷ nguyên số, việc quản lý cư trú không còn dựa trên những trang giấy cũ kỹ mà được thay thế bằng hệ thống dữ liệu hiện đại. Sự chuyển đổi này mang đến hai thay đổi lớn mà bất cứ công dân nào cũng cần phải cập nhật để đảm bảo quyền lợi khi thực hiện các thủ tục hành chính.
1. Thống nhất mức thu lệ phí đăng ký cư trú trên toàn quốc
Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất là việc thống nhất mức thu lệ phí đăng ký cư trú trên phạm vi cả nước. Trước đây, mức phí này thường do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định, dẫn đến sự chênh lệch giữa các địa phương. Tuy nhiên, theo quy định tại Thông tư 75/2022/TT-BTC, từ ngày 05/02/2023, mức phí đã được áp dụng đồng bộ.
Đặc biệt, Nhà nước khuyến khích người dân thực hiện thủ tục trực tuyến bằng cách áp dụng mức phí ưu đãi hơn so với nộp hồ sơ trực tiếp. Cụ thể:
| Nội dung đăng ký | Nộp trực tiếp (Đồng/lần) | Nộp trực tuyến (Đồng/lần) |
|---|---|---|
| Đăng ký thường trú | 20.000 | 10.000 |
| Đăng ký tạm trú, gia hạn tạm trú | 15.000 | 7.000 |
| Tách hộ | 10.000 | 5.000 |
Bên cạnh đó, Thông tư 75/2022/TT-BTC cũng quy định miễn lệ phí cho các đối tượng ưu tiên như trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật, người có công với cách mạng và hộ nghèo.
2. Quản lý cư trú bằng công nghệ số - Tạm biệt cuốn sổ hộ khẩu truyền thống
Kể từ ngày 01/01/2023, sổ hộ khẩu và sổ tạm trú giấy chính thức không còn giá trị sử dụng. Đây là bước ngoặt lớn trong cải cách hành chính, được cụ thể hóa tại khoản 3 Điều 38 Luật Cư trú 2020:
"Kể từ ngày Luật này có hiệu lực thi hành, sổ hộ khẩu, sổ tạm trú đã được cấp vẫn được sử dụng và có giá trị như giấy tờ, tài liệu xác nhận về cư trú theo quy định của Luật này cho đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2022."
Thay vì phải mang theo cuốn sổ giấy, mọi thông tin của công dân hiện nay đã được cập nhật và quản lý trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Khi thực hiện các giao dịch dân sự hoặc thủ tục hành chính, cơ quan chức năng có trách nhiệm khai thác thông tin trực tiếp từ hệ thống này.
Theo quy định tại Điều 14 Nghị định 104/2022/NĐ-CP, trong trường hợp không thể khai thác thông tin trực tuyến, công dân có thể sử dụng các phương thức thay thế như:
- Sử dụng thẻ Căn cước công dân gắn chíp.
- Sử dụng thiết bị đọc mã QRCode trên thẻ CCCD.
- Giấy xác nhận thông tin về cư trú.
- Thông báo số định danh cá nhân.
Việc bãi bỏ sổ hộ khẩu giấy không chỉ giúp giảm bớt gánh nặng giấy tờ cho người dân mà còn hạn chế tối đa các tiêu cực, phiền hà trong quá trình giải quyết thủ tục hành chính. Đây là minh chứng rõ nét cho nỗ lực chuyển đổi số của Chính phủ, hướng tới một nền hành chính hiện đại, minh bạch và phục vụ nhân dân tốt hơn.