Trong môi trường y tế, việc cấp cứu kịp thời luôn là ưu tiên hàng đầu để giành giật sự sống cho bệnh nhân. Tuy nhiên, thực tế có những tình huống đặc thù mà người hành nghề y không thể hoặc không được phép thực hiện việc cứu chữa ngay lập tức. Để bảo vệ quyền lợi chính đáng của cả bác sĩ và bệnh nhân, Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 đã đưa ra những quy định cụ thể về vấn đề này.
Thay đổi quan trọng từ Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023
Trước đây, theo quy định cũ, việc bác sĩ từ chối hoặc cố ý chậm cấp cứu người bệnh là hành vi bị nghiêm cấm tuyệt đối. Tuy nhiên, nhằm phù hợp với thực tiễn hành nghề và bảo vệ an toàn cho nhân viên y tế, Điều 7 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 đã quy định rõ các trường hợp ngoại lệ.
5 trường hợp bác sĩ được quyền từ chối hoặc chậm cấp cứu
Căn cứ theo khoản 2 Điều 7 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, người hành nghề được từ chối khám bệnh, chữa bệnh trong các trường hợp sau đây:
"2. Người hành nghề được từ chối khám bệnh, chữa bệnh trong các trường hợp sau đây:a) Tiên lượng tình trạng bệnh vượt quá khả năng hoặc không thuộc phạm vi hành nghề của mình nhưng phải giới thiệu người bệnh đến người hành nghề khác hoặc cơ sở khám bệnh, chữa bệnh khác phù hợp và phải sơ cứu, theo dõi, chăm sóc người bệnh cho đến khi người hành nghề khác tiếp nhận hoặc chuyển đi cơ sở khám bệnh, chữa bệnh khác;b) Việc khám bệnh, chữa bệnh trái quy định của pháp luật hoặc đạo đức nghề nghiệp;c) Người bệnh hoặc thân nhân của người bệnh có hành vi xâm phạm thân thể, sức khỏe, tính mạng của người hành nghề khi đang thực hiện nhiệm vụ, trừ trường hợp người đó mắc bệnh tâm thần hoặc bệnh khác mà không nhận thức, làm chủ được hành vi;d) Người bệnh yêu cầu phương pháp khám bệnh, chữa bệnh không phù hợp với quy định về chuyên môn kỹ thuật;đ) Người bệnh hoặc người đại diện của người bệnh quy định tại điểm a và điểm c khoản 2 Điều 8 của Luật này không chấp hành chỉ định về chẩn đoán, phương pháp chữa bệnh của người hành nghề sau khi đã được tư vấn, thuyết phục mà việc không chấp hành này có nguy cơ gây hại đến sức khỏe, tính mạng của người bệnh."
Phân tích chi tiết các tình huống
- Vượt quá khả năng chuyên môn: Đây là quy định nhằm đảm bảo an toàn cho bệnh nhân. Nếu bác sĩ nhận thấy tình trạng bệnh nằm ngoài tầm kiểm soát hoặc chuyên môn của mình, việc cố gắng cứu chữa có thể gây nguy hiểm hơn. Tuy nhiên, bác sĩ vẫn phải thực hiện sơ cứu và bàn giao cẩn thận.
- Bảo vệ an toàn cho nhân viên y tế: Trong bối cảnh các vụ việc hành hung bác sĩ gia tăng, quy định tại điểm c là lá chắn cần thiết. Bác sĩ có quyền dừng việc cứu chữa nếu bị đe dọa đến tính mạng, trừ khi đối tượng không làm chủ được hành vi do bệnh lý.
- Yêu cầu trái chuyên môn: Bác sĩ không có nghĩa vụ phải thực hiện theo các yêu cầu điều trị thiếu căn cứ khoa học hoặc trái với đạo đức nghề nghiệp từ phía người bệnh.
Lời khuyên cho người dân
Việc nắm rõ các quy định này giúp người dân hiểu và thông cảm hơn với áp lực của đội ngũ y bác sĩ, đồng thời đảm bảo sự hợp tác tốt nhất trong quá trình điều trị. Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 chính là hành lang pháp lý cân bằng quyền lợi giữa thầy thuốc và bệnh nhân, hướng tới một nền y tế minh bạch và an toàn.