Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt ngày càng tăng, mức lương 5 triệu đồng/tháng đòi hỏi người lao động phải có sự tính toán chi li. Một trong những vấn đề được quan tâm hàng đầu là số tiền thực nhận sau khi đã khấu trừ các khoản bảo hiểm bắt buộc. Vậy cụ thể, với mức thu nhập này, bạn sẽ phải trích lại bao nhiêu cho quỹ bảo hiểm?
1. Đi làm lương 5 triệu phải đóng những loại bảo hiểm nào?
Số lượng các loại bảo hiểm bắt buộc mà người lao động phải tham gia không phụ thuộc hoàn toàn vào mức lương, mà căn cứ chủ yếu vào thời hạn hợp đồng lao động ký kết với người sử dụng lao động. Thông thường, một nhân viên chính thức sẽ phải tham gia bộ ba bảo hiểm cơ bản:
- Bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc: Áp dụng đối với người lao động ký hợp đồng từ đủ 01 tháng trở lên, theo quy định tại khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2014.
- Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN): Dành cho người ký hợp đồng từ đủ 03 tháng trở lên, căn cứ theo Điều 43 Luật Việc làm 2013.
- Bảo hiểm y tế (BHYT): Áp dụng với người ký hợp đồng từ đủ 03 tháng trở lên, theo quy định của khoản 1 Điều 12 Luật Bảo hiểm y tế hiện hành.
Cần lưu ý rằng, tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội bao gồm mức lương theo chức danh, các khoản phụ cấp lương và các khoản bổ sung xác định được số tiền cụ thể, được trả thường xuyên trong mỗi kỳ trả lương.
2. Công thức tính: Lương 5 triệu đóng bảo hiểm bao nhiêu tiền?
Dựa trên hướng dẫn tại Quyết định 595/QĐ-BHXH năm 2017, tổng tỷ lệ đóng các loại bảo hiểm hằng tháng trích từ lương của người lao động là 10,5%. Trong đó:
- BHXH: 8%
- BHYT: 1,5%
- BHTN: 1%
Áp dụng công thức: Tiền đóng bảo hiểm = 10,5% x Tiền lương tháng đóng BHXH
Với mức lương 5.000.000 đồng, số tiền bạn phải đóng hàng tháng là:
10,5% x 5.000.000 = 525.000 đồng/tháng.
Như vậy, số tiền thực nhận (chưa tính thuế TNCN nếu có) sẽ là: 5.000.000 - 525.000 = 4.475.000 đồng.
Lưu ý quan trọng: Nếu trong tổng thu nhập 5 triệu đồng của bạn có các khoản như tiền thưởng sáng kiến, hỗ trợ xăng xe, điện thoại, ăn ca... thì các khoản này thường không tính đóng bảo hiểm. Khi đó, mức đóng sẽ thấp hơn con số 525.000 đồng nêu trên.
3. Thỏa thuận không đóng bảo hiểm để nhận đủ 5 triệu: Lợi hay hại?
Nhiều người lao động vì muốn nhận trọn vẹn 5 triệu đồng nên đã thỏa thuận với công ty để không đóng bảo hiểm. Tuy nhiên, đây là hành vi vi phạm pháp luật và tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý cho cả hai bên.
Theo quy định tại Điều 19 và Điều 21 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, việc tham gia bảo hiểm là trách nhiệm bắt buộc.
Nếu bị phát hiện, theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP, mức xử phạt như sau:
- Đối với người lao động: Phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với hành vi thỏa thuận không tham gia BHXH bắt buộc, BHTN.
- Đối với người sử dụng lao động: Phạt tiền từ 12% đến 15% tổng số tiền phải đóng bảo hiểm (tối đa 75 triệu đồng) và buộc phải đóng bù đủ số tiền kèm lãi suất chậm nộp.
Việc đóng bảo hiểm không chỉ là nghĩa vụ mà còn là quyền lợi sát sườn về hưu trí, tử tuất, ốm đau và thai sản sau này. Do đó, người lao động nên cân nhắc kỹ trước khi đưa ra các thỏa thuận trái luật.