Trong quá trình mang thai, không ít lao động nữ gặp phải tình trạng sức khỏe không ổn định, thai yếu và được bác sĩ chỉ định phải nghỉ ngơi tuyệt đối. Đây là lúc nỗi lo về thu nhập và sự nghiệp đè nặng lên vai người mẹ. Liệu pháp luật hiện hành có cơ chế nào bảo vệ quyền lợi kinh tế cho phụ nữ trong giai đoạn nhạy cảm này?
Thai yếu cần nghỉ dưỡng: Nghỉ việc có được hưởng lương từ công ty?
Theo quy định tại khoản 2 Điều 138 Bộ luật Lao động 2019, lao động nữ mang thai nếu có xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền về việc tiếp tục làm việc sẽ ảnh hưởng xấu tới thai nhi thì có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động hoặc tạm hoãn thực hiện hợp đồng lao động.
Việc tạm hoãn hợp đồng trong trường hợp này là một quyền lợi đặc biệt nhằm bảo vệ sức khỏe bà mẹ và trẻ em. Tuy nhiên, về vấn đề tiền lương, Điều 30 Bộ luật Lao động 2019 quy định rõ:
"2. Trong thời gian tạm hoãn thực hiện hợp đồng lao động, người lao động không được hưởng lương và quyền, lợi ích đã giao kết trong hợp đồng lao động, trừ trường hợp hai bên có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định khác."
Như vậy, nếu bạn chọn phương án tạm hoãn hợp đồng lao động để nghỉ dưỡng thai, phía công ty không có nghĩa vụ phải trả lương cho bạn, trừ khi giữa hai bên có thỏa thuận riêng mang tính chất hỗ trợ cao hơn quy định của luật.
Chế độ ốm đau - "Phao cứu sinh" khi nghỉ dưỡng thai do bệnh lý
Nếu tình trạng thai yếu được xác định là một dạng bệnh lý cần điều trị, lao động nữ có thể không cần tạm hoãn hợp đồng mà chuyển sang hưởng chế độ ốm đau theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội.
Căn cứ Điều 25 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, người lao động được hưởng chế độ ốm đau nếu bị ốm đau, tai nạn mà không phải là tai nạn lao động phải nghỉ việc và có xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền.
Trong trường hợp này, mặc dù công ty vẫn không trả lương theo quy định tại khoản 2 Điều 168 Bộ luật Lao động 2019, nhưng người lao động sẽ nhận được trợ cấp từ quỹ Bảo hiểm xã hội. Mức hưởng thông thường bằng 75% mức tiền lương đóng bảo hiểm xã hội của tháng liền kề trước khi nghỉ việc.
Thời gian nghỉ dưỡng thai tối đa là bao lâu?
Thời gian nghỉ dưỡng thai phụ thuộc vào hình thức nghỉ mà người lao động lựa chọn:
- Đối với tạm hoãn hợp đồng: Thời gian nghỉ do hai bên thỏa thuận, nhưng tối thiểu phải bằng thời gian mà cơ sở y tế chỉ định nghỉ.
- Đối với chế độ ốm đau: Thời gian nghỉ tối đa trong một năm được quy định tại Điều 26 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, tùy thuộc vào thời gian đóng BHXH và điều kiện làm việc (dao động từ 30 đến 70 ngày đối với điều kiện bình thường hoặc nặng nhọc).
Lời khuyên pháp lý để đảm bảo quyền lợi tối ưu
Để quá trình nghỉ dưỡng thai diễn ra suôn sẻ và không bị ảnh hưởng đến quyền lợi lâu dài, lao động nữ cần lưu ý:
- Thông báo kịp thời: Dù luật cho phép đơn phương tạm hoãn hợp đồng khi có chỉ định của bác sĩ, bạn vẫn nên thông báo bằng văn bản cho người sử dụng lao động kèm theo giấy xác nhận y tế để tránh các tranh chấp về kỷ luật lao động.
- Kiểm tra thỏa ước lao động tập thể: Nhiều doanh nghiệp có chính sách hỗ trợ phụ nữ mang thai tốt hơn luật định, hãy kiểm tra kỹ để không bỏ lỡ các khoản trợ cấp riêng của công ty.
- Chuẩn bị hồ sơ BHXH: Nếu nghỉ theo chế độ ốm đau, hãy yêu cầu cơ sở y tế cấp Giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng BHXH (mẫu C65-HD) để làm căn cứ thanh toán trợ cấp sau này.
Việc nắm vững các quy định tại Bộ luật Lao động 2019 và Luật Bảo hiểm xã hội 2014 sẽ giúp các bà mẹ an tâm hơn trong hành trình bảo vệ sức khỏe của mình và con yêu.